Çdo cikël zgjedhor në Maqedoninë e Veriut hap të njëjtën dilemë: ku përfundon funksioni shtetëror dhe ku fillon aktiviteti partiak? Zyrtarisht, rregullat janë të qarta – fushata zgjedhore ka afatet e saj, ka kufizime për përdorimin e resurseve publike dhe ndalime të caktuara për punësime, projekte dhe pagesa shtesë. Megjithatë, praktika tregon se këto rregulla shpesh nuk mjaftojnë për të penguar partitë dhe funksionarët që ta shfrytëzojnë hapësirën gri mes shpalljes së zgjedhjeve dhe fillimit formal të fushatës, shkruan PressOnline.al
Kjo periudhë para fushatës, e cila zgjat disa javë, është kthyer në terren për promovime të kandidatëve dhe aktivitete që në thelb janë politike, por formalisht paraqiten si takime institucionale ose angazhime të rregullta. Kandidatët e shpallur nga partitë ndjekin kalendarin e tyre intensiv me takime, prezantime dhe shpalosje të projekteve. Krahas tyre, funksionarë shtetërorë shpesh shfaqen në të njëjtat ngjarje, duke i dhënë një ngjyrë politike angazhimeve që në teori duhet të jenë neutrale dhe institucionale.
Në thelb, problemi lidhet me mungesën e një rregullimi të qartë për periudhën nga shpallja e zgjedhjeve deri te verifikimi i kandidatëve. Kjo zbrazëti ligjore i ka shërbyer çdo partie, pa dallim se kush është në pushtet dhe kush në opozitë. Meqenëse nuk ka një ndalesë formale, partitë e kanë shndërruar këtë periudhë në një mini-fushatë të padeklaruar, duke i dhënë kuptim shprehjes “fushatë para fushatës”.
Ndërkohë, funksionarët publikë arsyetohen me faktin se takimet e tyre janë pjesë e punës së përditshme institucionale. Por kur në të njëjtat takime përfshihen edhe kandidatë të partive, kufiri mes detyrës shtetërore dhe interesit politik bëhet pothuajse i padukshëm. Për publikun, mesazhi është i qartë: shteti dhe partia ecin krah për krah, edhe pse në teori duhet të jenë të ndara.
Çështja ngre një debat më të gjerë: a mjafton kuadri ligjor ekzistues për të garantuar zgjedhje të drejta, apo është e nevojshme një reformë më e thellë? Për vite me radhë flitet për nevojën e një Kodi të ri Zgjedhor që do të mbyllte këto boshllëqe, por iniciativat kanë mbetur në letër. Ndërkohë, partitë vazhdojnë të përfitojnë nga rregullat e paqarta dhe të shtyjnë kufijtë e tolerueshëm të etikës politike.
Në mungesë të vullnetit politik për ndryshim, mbetet vetëm një element që mund të kufizojë abuzimet: integriteti i individëve që mbajnë funksione publike. Por përvoja e deritanishme tregon se ky integritet shpesh i lihet në hije interesave partiake. Kur dënimet për shkeljet janë të ulëta dhe procedurat e ngadalta, politikanët llogarisin se kostoja e abuzimit është më e vogël se përfitimi politik.
Zgjedhjet lokale të tetorit do të jenë një provë e re për sistemin politik dhe zgjedhor të vendit. Ato do të tregojnë nëse institucionet janë të afta të mbajnë ndarjen mes shtetit dhe partisë, apo nëse do të përsëritet i njëjti skenar i viteve të kaluara ku kufiri mbetet vetëm formal dhe në letër. Deri atëherë, qytetarët do të vazhdojnë të jenë dëshmitarë të një realiteti ku fushata de facto ka nisur shumë më herët se fushata de jure.(PressOnline.al)
