Shtimi i sheqerit në kafe mund të ndikojë negativisht në shëndet, veçanërisht kur përdoret në sasi të mëdha ose kur konsumohen disa filxhanë kafe gjatë ditës. Megjithëse kafeja pa sheqer është një zgjedhje e mirë, jo të gjithëve u pëlqen shija e saj e hidhur. Për këtë arsye, disa njerëz zgjedhin alternativa të tjera për ta ëmbëlsuar kafenë, si stevia, hurmat, mjalti, shurupi i agaves dhe shurupi i panjës. Megjithatë, fakti që një ëmbëlsues është natyral nuk do të thotë domosdoshmërisht se është pa sheqer ose pa kalori. Dietologët rekomandojnë të merret parasysh jo vetëm shija, por edhe ndikimi i ëmbëlsuesit në nivelin e sheqerit në gjak dhe sasia e përdorur.
1. Stevia
Stevia është një ëmbëlsues me origjinë bimore, i cili përdoret si alternativë ndaj sheqerit të zakonshëm. Ajo është shumë e ëmbël, ndaj nevojitet vetëm një sasi e vogël për t’i dhënë shije kafesë. Sipas Julia Zumpano, dietologe e specializuar në ushqyerjen për shëndetin e zemrës në Cleveland Clinic, stevia me pastërti të lartë nuk shkakton rritje të konsiderueshme të sheqerit në gjak dhe konsiderohet një alternativë e përshtatshme edhe për shumë persona me diabet, kur përdoret sipas udhëzimeve.
Një përparësi e saj është se mund të ëmbëlsojë kafenë pa shtuar sasinë e sheqerit që do të merrnit nga sheqeri i zakonshëm, mjalti ose shurupet. Kjo mund të jetë e dobishme për personat që po përpiqen të kufizojnë sheqernat e shtuara në dietën e tyre. Megjithatë, është e rëndësishme të kontrolloni etiketën e produktit. Disa forma të stevias pluhur përmbajnë përbërës shtesë, përfshirë alkoole sheqeri, si eritritoli, sorbitoli ose ksilitoli. Këta përbërës mund të shkaktojnë shqetësime të tretjes te disa persona, veçanërisht kur konsumohen në sasi të mëdha.
Si ta përdorni: Shtoni disa pika stevia të lëngshme ose një sasi të vogël të formës pluhur në kafenë tuaj. Filloni me pak dhe rregullojeni sasinë sipas shijes, sepse stevia mund të lërë një shije të veçantë pas konsumimit.
2. Hurmat
Hurmat janë një alternativë natyrale për ata që dëshirojnë t’i japin kafesë një shije më të ëmbël dhe paksa karamelore. Ato përmbajnë sheqerna natyrale, por ofrojnë gjithashtu fibra, kalium dhe magnez, të cilat nuk gjenden në të njëjtën mënyrë te sheqeri i bardhë. Fibrat ndihmojnë në funksionimin normal të tretjes, ndërsa kaliumi dhe magnezi janë minerale të rëndësishme për funksionimin e muskujve dhe sistemit nervor. Megjithatë, hurmat përmbajnë një sasi të konsiderueshme sheqeri. Sipas dietologes Zumpano, përdorimi i dy deri në tri hurmave mund të shtojë rreth 32–48 gramë sheqer në konsumimin tuaj, në varësi të madhësisë dhe llojit të tyre. Kjo është një sasi e konsiderueshme për një filxhan kafeje. Edhe pse hurmat përmbajnë fibra dhe lëndë të tjera ushqyese, ato nuk janë pa ndikim në nivelin e sheqerit në gjak. Për këtë arsye, sasia ka rëndësi, veçanërisht për personat që kanë diabet ose po përpiqen të kufizojnë sheqernat e shtuara.
Si t’i përdorni: Mund të përzieni një sasi të vogël hurmash të buta me pak ujë të ngrohtë për të krijuar një pastë dhe të shtoni vetëm pak prej saj në kafe. Një tjetër mundësi është të përdorni një sasi të vogël hurmash të bluara imët. Kjo alternativë mund t’ju pëlqejë nëse preferoni ëmbëlsi natyrale, por shmangni përdorimin e disa hurmave në çdo filxhan, pasi sheqeri mund të grumbullohet shpejt gjatë ditës.
3. Mjalti
Mjalti është një nga ëmbëlsuesit natyralë më të përdorur dhe mund t’i japë kafesë një shije të veçantë, e cila ndryshon sipas llojit të mjaltit. Ai përmban sasi të vogla përbërësish antioksidues, por pjesa më e madhe e tij përbëhet nga sheqerna. Sipas Dana Hunnes, dietologe klinike në Ronald Reagan–UCLA Medical Center, shtimi i një sasie të vogël mjalti nuk është domosdoshmërisht problem, për sa kohë që merret parasysh edhe sasia e përgjithshme e sheqerit që konsumoni gjatë ditës.
Kur hani ose pini diçka që përmban sheqer, organizmi reagon duke çliruar insulinë për të ndihmuar në rregullimin e nivelit të glukozës në gjak. Te personat me rezistencë ndaj insulinës ose diabet, ky proces mund të jetë më pak efektiv, ndaj sheqernat e shtuara kërkojnë më shumë kujdes. Mjalti gjithashtu përmban kalori dhe nuk duhet konsideruar si një produkt pa sheqer vetëm sepse është natyral. Në disa raste, ai mund të sigurojë më shumë kalori për të njëjtën peshë sesa sheqeri i zakonshëm.
Si ta përdorni: Filloni me gjysmë luge çaji ose maksimumi një lugë çaji mjaltë për filxhan, sipas shijes suaj. Përziejeni mirë në kafenë e ngrohtë dhe shmangni shtimin e sasive të tjera të ëmbëlsuesve. Nëse pini disa kafe në ditë, edhe sasitë e vogla të mjaltit mund të shtohen në konsumin tuaj të përgjithshëm të sheqerit.
4. Shurupi i agaves
Shurupi i agaves është një ëmbëlsues që prodhohet nga bima e agaves dhe ka një shije të butë, shpesh më pak karakteristike se ajo e mjaltit. Ai tretet lehtësisht në lëngje dhe mund të përdoret për të ëmbëlsuar kafenë e ngrohtë ose të ftohtë. Një nga arsyet pse disa njerëz e zgjedhin është indeksi i tij glikemik relativisht më i ulët krahasuar me sheqerin e zakonshëm. Indeksi glikemik tregon sa shpejt një ushqim që përmban karbohidrate mund të rrisë nivelin e glukozës në gjak. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se shurupi i agaves është domosdoshmërisht më i shëndetshëm në çdo aspekt. Ai përmban shumë fruktozë dhe siguron kalori. Konsumimi i tepërt i sheqernave të shtuara, përfshirë ato nga shurupet, nuk rekomandohet, veçanërisht për personat që kanë probleme metabolike.
Prandaj, një indeks glikemik më i ulët nuk duhet të jetë arsye për ta përdorur shurupin e agaves pa kufizime. Si ta përdorni: Shtoni një sasi të vogël, afërsisht gjysmë luge çaji, në kafenë tuaj dhe provojeni përpara se të shtoni më shumë. Shija e tij e ëmbël mund të bëjë që të mos keni nevojë për një sasi të madhe. Nëse keni diabet, rezistencë ndaj insulinës ose trigliceride të larta, është e arsyeshme të tregoni kujdes me këtë lloj ëmbëlsuesi dhe të diskutoni me profesionistin shëndetësor për zgjedhjet që përshtaten më mirë me nevojat tuaja.
5. Shurupi i panjës (maple syrup)
Shurupi i panjës prodhohet nga lëngu i pemëve të panjës dhe ka një shije karakteristike, të ëmbël, me nota karamelore. Ai përdoret zakonisht mbi petulla dhe vafla, por mund të shtohet edhe në kafe. Ky shurup përmban sasi të vogla mineralesh dhe përbërësish antioksidues. Megjithatë, përfitimet e tyre nuk e ndryshojnë faktin se shurupi i panjës është kryesisht një burim sheqeri të shtuar. Ndikimi i tij në nivelin e sheqerit në gjak mund të jetë mesatar deri i lartë, në varësi të sasisë së përdorur dhe përbërjes së vaktit. Ai gjithashtu siguron kalori, ndaj përdorimi i shpeshtë në sasi të mëdha mund ta rrisë konsumin e përgjithshëm të sheqerit gjatë ditës. Krahasuar me disa ëmbëlsues të tjerë, shurupi i panjës ka një aromë më të dallueshme. Për këtë arsye, një sasi e vogël mund të mjaftojë për t’i dhënë kafesë një shije të këndshme pa e mbuluar plotësisht aromën e saj.
Si ta përdorni: Shtoni rreth gjysmë luge çaji ose deri në një lugë çaji për filxhan. Përziejeni mirë dhe provoni nëse kjo sasi është e mjaftueshme për shijen tuaj. Zgjidhni shurup të pastër panje dhe kontrolloni etiketën, sepse disa produkte që shiten si shurupe për mëngjes mund të përmbajnë përbërës të tjerë dhe sasi shtesë sheqeri.
Cili ëmbëlsues është zgjedhja më e mirë për ju?
Zgjedhja varet nga shija që preferoni, nevojat tuaja ushqyese dhe sasia që përdorni çdo ditë.
Për të kufizuar sheqerin dhe kaloritë: Stevia e pastër, pa sheqerna të shtuara, është një alternativë praktike.
Për një shije natyrale frutash: Hurmat mund të jenë të përshtatshme, por përdorini në sasi të vogla.
Për aromë klasike dhe të butë: Mjalti mund të përdoret me masë.
Për një shije të ëmbël dhe neutrale: Shurupi i agaves është një mundësi, por përmbajtja e lartë e fruktozës kërkon kujdes.
Për aromë karamelore: Shurupi i panjës mund t’i japë kafesë shije të veçantë, nëse përdoret në sasi të kontrolluara.
