E premtja shënoi gjashtë muaj që nga hyrja në fuqi e marrëveshjes së armëpushimit në Gaza, një moment që është humbur kryesisht në kaosin e armëpushimit të ri dhe edhe më të brishtë, në luftën e SHBA-ve dhe Izraelit me Iranin
Territori i shkatërruar palestinez me 2 milionë banorë ka parë ndalimin e luftimeve më të ashpra mes forcave izraelite dhe militantëve të udhëhequr nga Hamasi. Por shumica e punës për armëpushimin mbetet për t’u bërë: çarmatosja e Hamasit, përfundimi i sundimit të tij dydekadësh, vendosja e një force ndërkombëtare stabilizuese dhe nisja e rindërtimit masiv. Banorët e Gazës jetojnë në pasiguri, me ndihma të kufizuara që hyjnë vetëm përmes një pike kufitare të kontrolluar nga Izraeli.
Këto sfida mund të jenë paralajmërim për atë që pritet në luftën e fundit, ndërsa qasja e presidentit amerikan Donald Trump ndaj paqes duket se është ndalimi i bombardimeve dhe lënia e zgjidhjes së tablosë më të madhe për të tjerët. Nëse Trump mund të imponojë një marrëveshje të tillë për Iranin, me më shumë aktorë të përfshirë dhe tregjet globale që dridhen në çdo deklaratë, mbetet për t’u parë.
BORDI I PAQES HESHT
Fokusimi tek detajet e marrëveshjes është thelbësor. Armëpushimi dyjavor i luftës me Iranin ka krijuar tashmë konfuzion vdekjeprurës mbi Libanin, pasi Izraeli këmbëngul se marrëveshja nuk zbatohet atje dhe vazhdon të sulmojë Hezbollahun e mbështetur nga Irani, ndërsa Teherani këmbëngul se zbatohet dhe kërcënon ta prishë marrëveshjen. Izraeli bëri një njoftim surprizë të enjten duke autorizuar negociata direkte me Libanin, pavarësisht mungesës së marrëdhënieve diplomatike. Pak kohë më parë, Bordi i Paqes i krijuar nga SHBA-të dhe i udhëhequr nga Trump nisi me 7 miliardë dollarë zotime dhe synime të gjera për të zgjidhur jo vetëm Gazën por edhe konflikte të tjera në botë.
Nëntë ditë pas mbledhjes së parë, SHBA-të dhe Izraeli sulmuan Iranin. Që atëherë, Bordi nuk është mbledhur më dhe ende pret përgjigjen e Hamasit për propozimin e çarmatosjes, një hap i madh dhe ndoshta më i vështiri.
Një zyrtar amerikan tha se Hamasit nuk i është dhënë një afat i caktuar për përgjigje, por shtoi se “durimi nuk është i pakufizuar”. Mungesa e një afati mund të dobësojë presionin për veprim, ndërsa diplomacia është e zënë duke shuar kriza të tjera. Drejtori i Bordit të Paqes, Nickolay Mladenov, i tha Këshillit të Sigurimit të OKB-së muajin e kaluar se bota nuk duhet ta humbasë fokusin tek Gaza ndërsa shpërthen një luftë e re. “Zgjedhja në Gaza është mes një lufte të re, ose një fillimi të ri; status quo-së, ose një të ardhmeje më të mirë,” shtoi ai. “Nuk ka opsion të tretë”.
SIKUR TË MOS KISHTE ARMËPUSHIM FARE
Palestinezët mund të sugjeronin një opsion të tretë: neglizhencën. Gjashtë muaj pas armëpushimit që hyri në fuqi më 10 tetor, pak gjë ka ndryshuar përtej heshtjes së shpërthimeve. Kampet e mëdha me çadra strehojnë shumicën e popullsisë, ndërsa të tjerë jetojnë në ndërtesa të dëmtuara. Punonjësit e shëndetësisë dhe grupet humanitare thonë se ka pasur pak përparim në furnizimet mjekësore dhe ndihmat e tjera. Plani 20-pikësh i SHBA-ve për armëpushimin në Gaza po dështon kryesisht në frontin humanitar, sipas pesë organizatave ndërkombëtare të ndihmës që publikuan një raport të enjten. Ata thanë se kushtet janë përkeqësuar më tej në Gaza që kur nisi lufta me Iranin.
“Gjatë dy javëve të para të marsit 2026, kamionët që hynin në Gaza ranë me 80%, dhe çmimet e mallrave bazë u rritën ndjeshëm,” thanë ata. Evakuimet mjekësore janë bllokuar. Palestinezët shprehën shpresa të zbehura për ndonjë përmirësim të menjëhershëm.
“Ka ndotje dhe sëmundje. Është sikur të mos kishte armëpushim fare,” tha Maysa Abu Jedian, një grua e zhvendosur nga Beit Lahiya. “Lufta vazhdon dhe jeta është po aq e tmerrshme sa ishte,” tha Eyad Abu Dagga, i strehuar në një kamp në Khan Younis. Ndërsa luftimet e rënda janë ndalur, forcat izraelite kanë kryer sulme ajrore dhe kanë qëlluar mbi palestinezët pranë zonave ushtarake. Militantët kanë kryer sulme ndaj trupave, dhe Izraeli ka thënë se sulmet e tij janë përgjigje ndaj këtyre shkeljeve të armëpushimit. Sipas Ministrisë së Shëndetësisë në Gaza, sulmet izraelite kanë vrarë 738 persona në gjashtë muajt e armëpushimit. Ministria, pjesë e qeverisë së udhëhequr nga Hamasi, mban regjistra të detajuar të viktimave që konsiderohen përgjithësisht të besueshëm nga OKB dhe ekspertë të pavarur.
Në total, ministria thotë se 72 mijë e 317 palestinezë janë vrarë që nga nisja e luftës në Gaza me sulmin e Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023.
PRESION DIPLOMATIK I VAZHDUESHËM NË NIVELET MË TË LARTA
Fokusi i palëkundur tek Gaza, dikur në qendër të një reagimi të fuqishëm ndërkombëtar, është humbur me shpërthimin e një lufte të re rajonale. Kjo ka ulur presionin për përparim në armëpushim. Raporti i organizatave humanitare vëren se çdo lëvizje përpara në çështjet e ndihmës në territorin palestinez ka “kërkuar përgjithësisht presion diplomatik të vazhdueshëm në nivelet më të larta, veçanërisht nga Shtetet e Bashkuara. Ky presion, megjithatë, nuk është aplikuar në mënyrë të qëndrueshme ose në shkallën e nevojshme për zbatimin e plotë”.
Administrata Trump nuk është i vetmi aktor i shpërqendruar. E gjithë Lindja e Mesme, përfshirë ndërmjetësit kryesorë të Gazës si Egjipti dhe Katari, tani fokusohen tek Irani dhe efektet e luftës në ekonomitë e tyre. Me pasigurinë e shtuar nga lufta e re e Izraelit me Hezbollahun në Liban, mund të ketë edhe më pak interes nga vendet për të kontribuar trupa në një forcë stabilizuese për Gazën. Një nga kontributorët e paktë të konfirmuar, Indonezia, ka humbur tashmë tre paqeruajtës në Libanin jugor ditët e fundit. (Associated Press)
