Nga Destan JONUZI
Ndërsa tensionet rreth Iranit vazhdojnë të trazojnë Lindjen e Mesme dhe të sfidojnë diplomacinë perëndimore, në Maqedoninë e Veriut dominon një qetësi zyrtare pothuaj laboratorike. Mesazhi institucional është i thjeshtë, situata është stabile, nuk ka arsye për shqetësim. Por historia moderne na ka mësuar diçka thelbësore, ndikimi i huaj rrallëherë paralajmëron për veten me zë të lartë.
Irani nuk është thjesht një aktor rajonal i izoluar. Ai është një shtet që operon përmes rrjeteve të zgjeruara politike, fetare, kulturore dhe informuese, shpesh duke shfrytëzuar hapësira gri në sistemet demokratike. Në vende të ndryshme evropiane janë zbuluar struktura të lidhura me interesa iraniane që kanë vepruar përmes organizatave të kamufluara si iniciativa kulturore apo humanitare. A është Ballkani jashtë kësaj harte ndikimi? Do të ishte naive të besohej kështu.
Fronti i padukshëm
Thelbi i shqetësimit është konkret. Çdo parti politike që mban lidhje të drejtpërdrejta apo të tërthorta me struktura të lidhura me Iranin – apo që kontribuon në përhapjen e ideologjisë së tij – duhet të përballet me pasojat ligjore. Kjo nuk është çështje ideologjike, është çështje sovraniteti.
Në të njëjtën linjë qëndron edhe dimensioni mediatik. Në një epokë ku propaganda moderne nuk shpërndahet me pankarta, por me portale dhe algoritme, financimet e errëta mund të prodhojnë ndikim të heshtur por të thellë. Nëse ekzistojnë media që financohen nga burime të dyshimta iraniane dhe njëkohësisht amplifikojnë narrativa që përkojnë me propagandën ruse, atëherë kemi të bëjmë me një ndërthurje interesash që tejkalon kufijtë e gazetarisë së zakonshme.
Kjo është arsyeja pse kërkohet hetim serioz – jo për të kufizuar fjalën e lirë, por për ta mbrojtur atë nga instrumentalizimi.
Gjeopolitika nuk është abstrakte
Ndërkohë, përplasja midis Iranit dhe Perëndimit mbi programin bërthamor dhe arkitekturën e sigurisë ndërkombëtare vazhdon të jetë burim tensioni global. Shtetet që synojnë integrim të plotë në Bashkimin Evropian dhe që mbështeten në partneritetin strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës nuk mund të lejojnë ambiguitet në territorin e tyre.
Euroatlantizmi nuk është vetëm orientim diplomatik, është standard i brendshëm sigurie.
Nëse Maqedonia e Veriut kërkon besim nga partnerët e saj, duhet të dëshmojë se është e aftë të identifikojë dhe neutralizojë çdo rrjet ndikimi që cenon këtë orientim. Kjo nënkupton transparencë financiare për partitë politike, kontroll të rreptë mbi burimet e financimit të mediave dhe bashkëpunim të thelluar me partnerët e sigurisë.
Iluzioni i rehatisë
Është e lehtë të thuash se gjithçka është në rregull. Është më e vështirë të pranosh se rreziqet moderne nuk shfaqen me sirena, por me narrativa të strukturuara mirë dhe me investime të qëndrueshme në hapësirën publike.
Stabiliteti i shpallur nuk është domosdoshmërisht stabilitet real. Ai mund të jetë thjesht një moment qetësie para një debati që duhet të zhvillohet me guxim dhe transparencë.
Nëse ndikimi iranian në vend është minimal, një hetim serioz do ta konfirmojë këtë dhe do ta forcojë besimin publik. Nëse jo, atëherë çdo ditë vonesë është luks i panevojshëm.
Sepse në epokën e luftërave hibride, sovraniteti nuk humbet me një akt dramatik. Ai gërryhet ngadalë, përmes indiferencës. Dhe indiferenca, në politikë, shpesh është forma më e sofistikuar e rrezikut. (PressOnline.al)
