Ribalanci i Buxhetit për vitin 2026 sjell një qasje më ekspansive fiskale, me rritje të shpenzimeve publike dhe zgjerim të deficitit buxhetor, në një periudhë kur rritja ekonomike është rishikuar në ulje, ndërsa inflacioni në rritje. Kështu analizon Finance Think në analizën e saj për ndryshimet buxhetore, duke paralajmëruar se rreziku kryesor mbetet shpenzimi më i lartë pa rritje të njëkohshme të të ardhurave.
Sipas analizës që e përcjell PressOnline.al, projeksioni për rritjen e Bruto Prodhimit Vendor është ulur nga 3.8 për qind në 3.5 për qind, ndërsa pritjet për inflacionin janë rritur nga 2.5 për qind në 4.5 për qind. Finance Think vlerëson se edhe projeksioni i ri për rritjen ekonomike mbetet optimist, ndërsa parashikimi për inflacionin konsiderohet më realist.
Të ardhurat buxhetore mbeten të pandryshuara, por kjo, sipas Finance Think, nuk nënkupton stabilitet të plotë fiskal. Përkundrazi, analiza thekson se buxheti fillestar ishte ndërtuar mbi pritje tepër optimiste. Në pesë muajt e parë të vitit, realizimi i të ardhurave ka arritur në 38 për qind, që është rreth katër pikë përqindjeje më pak se niveli proporcional i pritshëm për këtë periudhë.
Në anën tjetër, shpenzimet rriten për 2.8 për qind, duke hapur hapësirë për rreziqe të reja fiskale. Presioni më i madh vjen nga kategoria “transfere të tjera”, ku përfshihen subvencionet për bujqësinë, sportin, masa “TVSH-ja ime” dhe pagesa të tjera, të cilat rriten për 9.1 për qind. Po ashtu, rritje e ndjeshme parashihet edhe te shpenzimet kapitale, të cilat rriten për 14.5 për qind.
PressOnline.al vlerëson se pikërisht këtu qëndron dilema kryesore e ribalancit: nëse rritja e shpenzimeve kapitale përkthehet në investime reale, atëherë ajo mund të ketë efekt zhvillimor. Por nëse realizimi dështon, ndërsa fondet zhvendosen drejt konsumit të zakonshëm buxhetor, atëherë efekti do të jetë vetëm rritje e borxhit publik pa përfitim afatgjatë për ekonominë.
Një nga sinjalet më serioze në analizën e Finance Think është zgjerimi i deficitit buxhetor për 17.9 për qind. Deficiti rritet nga 3.5 për qind në 4.1 për qind të BPV-së, që sipas tyre paraqet alarm fiskal në kushte të ngadalësimit të rritjes ekonomike. Instituti paralajmëron se përfitimet nga konsolidimi i mëparshëm fiskal mund të fshihen lehtë nëse shpenzimet vazhdojnë të rriten pa burime të qëndrueshme të të ardhurave.
Problem shtesë janë edhe pagesat për kamata, të cilat tashmë kanë kaluar nivelin prej 2 për qind të BPV-së, më i larti në dy dekadat e fundit. Kjo do të thotë se një pjesë gjithnjë e më e madhe e parave publike shkon për shërbimin e borxhit, në vend që të përdoret për investime, arsim, shëndetësi apo infrastrukturë.
Finance Think apelon që, nëse deri në fund të vitit nuk realizohen investimet kapitale të planifikuara, mjetet e papërdorura të shkojnë për uljen e deficitit, e jo për rritje të shpenzimeve rrjedhëse. Sipas analizës, huamarrja e re duhet të jetë e disiplinuar dhe e orientuar vetëm drejt projekteve me efekt të qartë zhvillimor.
Në përmbledhje, ribalanci i Buxhetit 2026 paraqet një zgjedhje të vetëdijshme për më shumë shpenzime publike, por pa rritje përkatëse të të ardhurave. Për PressOnline.al, suksesi ose dështimi i këtij ribalanci do të varet nga një faktor kyç: a do të realizohen investimet kapitale në terren, apo buxheti do të përfundojë me deficit më të lartë, borxh më të madh dhe pa efekt të prekshëm zhvillimor. (PressOnline.al)
