E kishte fantazuar këtë moment për katër vjet.
Në orën 2:24 të mëngjesit të datës 6 nëntor, Donald Trump, doli në një skenë në Florida, i rrethuar nga këshilltarë, udhëheqës partie, familjarë dhe miq.
“Associated Press” ende nuk e kishte shpallur fituesin e garës, por ishte e qartë se votuesit e kishin rikthyer atë në pushtet.
Duke vëzhguar mbështetësit me kapele të kuqe “MAGA”, Trump u gëzua për triumfin, të sigurt tashmë.
“Ne kemi arritur gjënë më të pabesueshme politike”, tha Trump.
Mënyra se si Trump, 78 vjeç, u rikthye do të jetë çështje e librave të historisë.
Për ndihmësit kryesorë të Trump-it, teza e fushatës mund të përmblidhet në një slogan të thjeshtë: “Shumëfishoni burrat dhe mbajini gratë”.
Kjo do të thoshte një gjë: Të vendosej fokusi tek ekonomia dhe imigracioni, gjë që Trump e bëri pa pushim.
Gjithashtu teza nënkuptonte largimin e vëmendjes nga kaosi i mandatit të tij të parë, ndalimet e abortit dhe sulmi ndaj demokracisë amerikane.
Mbi të gjitha, rezultati mund t’i atribuohet një figure të veçantë, kthimi i së cilit në Shtëpinë e Bardhë shënjoi një kthesë politike ndryshe nga ndonjë në 250 vjet të historisë amerikane.
Trump u largua nga detyra në vitin 2021, pasi nxiti një turmë mbështetësish që të mësyjnë Capitol-in e SHBA-ve, në një përpjekjeje për të përmbysur humbjen e tij elektorale.
Tre vjet më vonë, ai krijoi një rikthim të paprecedentë politik.
Trump i hodhi mënjanë – pa mundim – rivalët e tij në GOP, detyroi presidentin Joe Biden të largohej nga gara dhe mposhti zëvendëspresidenten, Kamala Harris në një fitore dominuese që i tejkaloi pothuajse pritshmëritë e të gjithëve.
Shkalla e suksesit të tij ishte mahnitëse.
Trump mbajti North Carolina-n, ktheu Georgia-n dhe goditi Murin Blu.
Fushata e tij ia kaloi qëllimit fillestar për të shtuar votuesit meshkuj.
Sondazhet treguan se Trump fitoi një numër të madh votash nga burrat latinë në shtetet kryesore të fushëbetejës.
Në nivel kombëtar, mbështetja e Trump-it midis burrave latinë u rrit nga 36 % në 54 %.
Mes votuesve për herë të parë, Trump e çoi mbështetjen nga 32 % katër vjet më parë në një shumicë prej 54 %.
Kur Trump e nisi këtë fushatë, udhëheqësit republikanë u përpoqën ta injoronin atë.
Një kombinim i gjyqtarëve (miq) dhe vonesave ligjore i shtynë gjyqet e tij penale pas zgjedhjeve.
Deri në korrik, kundërshtari i Trump-it për zgjedhjet e përgjithshme ishte një president jopopullor i konsideruar nga shumë njerëz si shumë i vjetër për të vazhduar në këtë detyrë.
Biden i konfirmoi këto dyshime kur u përplas në debatin e tyre të parë dhe të vetëm.
Zëvendësimi i nxituar i demokratëve me Harris, i privoi ata nga një kandidat më i testuar, i cili potencialisht mund të kishte mbledhur mbështetje më të gjerë.
Pjesa më e madhe e vendit i lexoi problemet ligjore të Trump si pjesë e një komploti më të madh korruptiv për t’i mohuar atij dhe atyre pushtetin.
Dhe ai përfitoi nga një shqetësim global i ekonomisë, në vazhdën e pandemisë COVID-19 që ka rrëzuar udhëheqësit aktualë në mbarë botën.
Pasojat mund të jenë historike.
Trump e ka dominuar politikën amerikane për nëntë vjet, dhe pas katër viteve të presidencës së tij të trazuar të shoqëruar nga një kryengritje, vendi zgjodhi ta risjellë atë.
Trump bëri fushatë me një agjendë autoritare që do të përmbyste normat demokratike të Amerikës dhe ai tashmë po përgatitet ta përmbushë atë: Ndalimi masiv dhe dëbimi i emigrantëve; hakmarrja ndaj armiqve politikë nëpërmjet sistemit të drejtësisë.
Se sa larg ai zgjedh të shkojë me pushtetin që i ka dhënë publiku është një pyetje që do të formësojë fatin e vendit.
Për besnikët e MAGA-s, fitorja e Trump-it është një vizion emocionues.
Për mbështetësit më pak të zjarrtë që ndihmuan për ta vendosur atë në krye, retorika e tij është kryesisht e turbullt, por në shërbim të reformimit të një qeverie që nuk ka lidhje me nevojat ekonomike dhe sociale të Amerikës.
Për pjesën tjetër të vendit dhe për pjesën më të madhe të botës, një mandat i dytë i Trump-it duket si një goditje për demokracinë në SHBA dhe më gjerë.
Kombi është më i polarizuar se në çdo moment që nga Lufta Civile.
Por së shpejti, të paktën një gjë do të na bashkojë të gjithëve: 20 janar, të gjithë do të jetojmë me Trump.
Si gjithmonë, strategjia filloi me instinktin e Trump-it.
Në prill 2023, ai u takua me këshilltarët në kompleksin e tij Mar-a-Lago në Florida, disa ditë pasi kishte shkruar historinë si ish-presidenti i parë i akuzuar për një krim.
Tema e bisedës: Si mund ta kontrollonte narrativën politike?
Trump sapo kishte telefonuar mikun e tij Dana White, CEO i Ultimate Fighting Championship.
Kishte një ndeshje atë të shtunë në Miami.
“Unë mendoj se ata djem do të më donin”, tha Trump.
Kur Trump hyri në arenë më 10 prill, ai u prit me duartrokitje të forta.
Ndërsa ishte atje, ai u përplas me Nelk Boys, një grup influencuesish që organizojnë një podcast të krahut të djathtë.
Trump kishte dalë në emisionin e tyre një vit më parë, por u hoq nga YouTube për përhapjen e gënjeshtrave zgjedhore.
Takimi i rastësishëm çoi në një paraqitje të dytë.
Të besuarit e tij më të afërt nuk e kuptuan atë në atë kohë, por daljet në podcaste të përqendruara te meshkujt do të bëheshin një vijë kryesore e ringjalljes së tij të jashtëzakonshme politike.
Është e lehtë të harrohet se sa të lëkundshme dukeshin perspektivat e Trump-it në fillim të fushatës së tij.
Ai njoftoi ofertën e tij të tretë për Shtëpinë e Bardhë në nëntor 2022, disa ditë pasi republikanët u mundën në zgjedhjet afatmesme.
Kandidatët e zgjedhur me dorë nga Trump përqafuan gënjeshtrën e tij – se zgjedhjet e vitit 2020 u vodhën – dhe humbën garat në të gjithë vendin.
Republikanët e morën atë si një shenjë se Amerika kishte mbaruar punë me Trump-in dhe pothuajse të gjithë e shmangën fjalimin e tij fillestar në Mar-a-Lago.
Ata thjesht shpresonin se ai do të shuhej.
Por nisja e hershme e fushatës rezultoi një veprim i zgjuar, duke i dhënë Trump-it kohën për t’i cilësuar ndjekjet e tij penale si të motivuara politikisht.
Me çdo aktakuzë, ai fitoi terren dhe grumbulloi miliona para.
Sfiduesit e tij kryesorë shpenzuan më shumë kohë duke u përpjekur të mundnin njëri-tjetrin sesa të nxirrnin jashtë njeriun që i pengonte.
Guvernatori i Floridës, Ron DeSantis, ndoshta kundërshtari më i frikshëm i Trump, u largua pas zgjedhjeve parlamentare në Iowa.
Deri në mars, Trump kishte siguruar mjaft delegatë për t’u bërë kandidati i supozuar republikan.
Ishte presidencialja më e shpejtë e kontestuar në historinë moderne amerikane.
Ardhja e Trump në zgjedhjet paraprake ishte produkt i një strategjie të zhvilluar nga dy organizatorët e fushatës së Trump: Susie Wiles dhe Chris LaCivita.
Wiles, një stratege veterane me bazë në Florida, kishte punuar për kandidimin e DeSantis për guvernator në vitin 2018, por ata patën një mosmarrëveshje pasi ai u betua.
Pas zgjedhjeve presidenciale të vitit 2020, Wiles mori drejtimin e Save America.
I larguar, por tashmë duke komplotuar rrugën e tij të kthimit në Washington, Trump dyshoi se pengesa e tij më e vështirë në zgjedhjet paraprake të 2024 do të ishte DeSantis, thonë burime pranë tij.
Kush mund ta ndihmojë më mirë se Wiles?
Wiles rekrutoi LaCivitan, një operativ republikan kokëfortë.
Së bashku, ata hartuan strategjinë e fushatës.
Baza e MAGA-s ishte mjaft e fortë për të siguruar fitoren e Trump në zgjedhjet paraprake të GOP, duke u dhënë atyre kohë për të testuar një plan për mposhtjen e Biden-it në nëntor.
Ekipi i Trump-it u fokusua në ndërtimin e një plani që mund të identifikonte mbështetësit që nuk ishin votues të besueshëm.
Wiles dhe LaCivita, drejtori politik James Blair dhe anketuesi për një kohë të gjatë i Trump, Tony Fabrizo, besonin se gjinia do të ishte thelbësore.
“Burrat na kushtuan zgjedhjet e fundit”, thotë një burim i lartë i fushatës së Trump.
“Objektivi ynë ishte që të mos lejonim që kjo të përsëritej”.
Sondazhet zbuluan se meshkujt, veçanërisht të rinjtë, po largoheshin më shumë nga Biden, veçanërisht në lidhje me ekonominë.
Në një ndeshje kokë më kokë, epërsia e Trump ishte më dominuesja midis votuesve meshkuj jo të besueshëm, më të rinj se 40 vjeç.
Këshilltarët u përqendruan në aktivizimin e kësaj grupi, i cili, në përgjithësi, e pa Biden-in si një burrë të moshuar që nuk duhet të ishte President.
Këta të rinj nuk i merrnin lajmet e tyre nga mediat kryesore dhe ishin më pak të shqetësuar për të drejtat riprodhuese ose për demokracinë.
Kur ata ndërvepronin me politikën, ishte kryesisht përmes podcasteve dhe mediave sociale.
Ata vlerësuan pafytyrësinë dhe zakonin e Trump për të thyer normat.
Ishte një rrezik për të përqendruar energji të konsiderueshme te votuesit që nuk kishin ndonjë merak për politikën.
Ndërsa Trump ndoqi votën e meshkujve, ai gjithashtu duhej të shmangte humbjen e grave me diferencë më të madhe se në 2016 dhe 2020 – kjo nuk ishte e lehtë pasi emërimet e tij në Gjykatën e Lartë ndihmuan në rrëzimin e Roe vs Wade dhe hapjen e rrugës për ndalimin e abortit në të gjithë vendin.
Sa herë që shfaqej aborti, Trump këmbëngulte se çështja tani ishte në dorën e shteteve dhe fokusohej sa më shumë që të ishte e mundur te ekonomia, imigracioni dhe krimi.
Kur Trump foli me TIME në prill të vitit 2024, shifrat e sondazheve të Biden ishin në rënie dhe kampi i Trump besonte se ishin në rrugën e duhur drejt një fitoreje vendimtare.
Në dy intervista, Trump parashtroi një agjendë të mandatit të dytë që do të riformësonte Amerikën dhe rolin e saj në botë.
Gjatë gjithë kohës, një plejadë grupesh aleate të Trump-it po vendosnin bazat për të zbatuar vizionin e njeriut të fortë.
Shumë nga idetë e tyre – nga vendosja e kufizimeve të ashpra të abortit deri te prishja e pakteve mjedisore dhe vendosja e të gjithë burokracisë federale nën kontrollin presidencial – ishin gjerësisht të papëlqyeshme për një pjesë të gjerë të elektoratit.
Por Trump dukej se mendonte se fitorja në vjeshtë ishte e paracaktuar.
Besimi u rrit vetëm gjatë tre javëve që filluan me performancën katastrofike të debatit të Biden më 27 qershor.
Më 13 korrik, Trump i mbijetoi një atentati në Butler, me plumbin e sulmuesit që i shpoi veshin dhe Trump u ngrit në këmbë duke drejtuar grushtin e tij ndërsa gjaku i rridhte në fytyrë.
Një spektakël që emocionoi mbështetësit e tij.
Njoftimi i Trump-it për senatorin 39-vjeçar, J.D. Vance, si kandidat të tij në konventën republikane ditë më vonë dukej si një deklaratë besimi.
Gëzimi nuk zgjati shumë.
Tre ditë pas përfundimit të konventës së GOP, Biden njoftoi se nuk do të kërkonte rizgjedhje dhe miratoi kandidaturën e Harris.
Në pak ditë, zëvendëspresidentja mori mbështetjen e demokratëve.
Së shpejti ajo e tejkaloi Trumpin me qindra miliona dollarë dhe po organizonte mitingje që tërhoqën llojin e pjesëmarrjes dhe entuziazmit që partia e saj nuk kishte parë që nga epoka e Obama-s.
Fitorja e Trump-it nuk dukej më si një përfundim i paramenduar.
Në një seri takimesh në Palm Beach dhe në klubin e golfit të Trump-it në New Jersey, Wiles, LaCivita dhe stafi mbajti seanca për të adresuar kërcënimet e paraqitura nga kundërshtarja tyre e re.
Një kandidate më e re e bëri më të vështirë për tërheqjen e votuesve të zhgënjyer nga Biden.
Mbajtja e grave ndërsa kandidon kundër një të tille do të ishte edhe më e vështirë.
Përpjekjet e demokratëve për të lidhur Trumpin me agjendat ekstreme kishin filluar të jepnin fryte.
Sondazhet e hershme treguan sfidën.
Fabrizio kishte sondazhe që tregonin se kishte një oreks të gjerë për ndryshim dhe rreziku më i madh që ata kishin ishte që ta linin Harris të bëhej kandidatja për ndryshim.
Ekipi i Trump filloi të shfaqte reklama duke fajësuar Harris-in për presidencën e Biden, duke supozuar se ajo do të trashëgonte shumë nga të njëjtat dobësi të shefit të saj.
Në të njëjtën kohë, Trump punonte për ta pikturuar Harris-in si më të majtë se çfarë ishte në të vërtetë.
Privatisht, fushata vlerësoi se mesazhi i Trump për abortin – për t’ia lënë atë shteteve – ishte i pamjaftueshëm.
Sondazhet treguan se të drejtat e abortit ishin çështja e tretë ose e katërt më e rëndësishme për votuesit.
Pas muajsh deklaratash rreth çështjes së kufizimeve shtetërore, togerët kryesorë të Trump-it i thanë atij se ishte koha për ta trajtuar ndryshe.
Më 1 tetor, Trump postoi në Truth Social se ai nuk do të mbështeste një ndalim kombëtar.
Kishte edhe sfida të brendshme.
Trump po shqetësohej gjithnjë e më shumë.
Ai solli aleatë nga fushatat e tij të mëparshme, duke përfshirë Corey Lewandowski, një nga menaxherët e fushatës së tij të vitit 2016.
Sipas zyrtarëve, Lewandowski besonte se Wiles dhe LaCivita po e shkatërronin të gjithën.
Në gusht, Lewandowski zhvilloi një takim me Trump, në të cilin ai këshilloi kandidatin republikan të pushonte të gjithë udhëheqjen e fushatës së tij, sipas dy burimeve të njohura me takimin.
Trump nuk mori asnjë angazhim, por tundi kokën dhe e dëgjoi atë.
Wiles dhe LaCivita zhvilluan një takim me Trump-in për t’i thënë se Lewandowski po krijonte një shpërqendrim.
Ajo që ne kemi bërë ka funksionuar, i tha Wiles, dhe nuk ishte koha për të devijuar.
Trump u pajtua.
Në udhëtimin e tij të ardhshëm me aeroplan, ai mbajti një takim me të gjithë ata, duke përfshirë Lewandowski-n, i cili gjatë javëve të fundit të garës u mënjanua si këshilltar.
Momenti i Harris-it dukej se do të vazhdonte deri në shtator.
Ajo fitoi debatin e vetëm mes dy kandidatëve, duke e çuar Trump-in drejt gabimeve.
“Kishte shumë shqetësime të brendshme se ajo ishte një kundërshtare më e fortë nga sa e kuptuam ne dhe se terreni kishte ndryshuar”, thotë një zyrtar i lartë i Trump-it.
Por fushata u lehtësua një javë më vonë, kur sondazhet treguan se debati nuk e ndryshoi garën dhe se kandidatët ishin të barabartë.
Trump iu kthye mantrës së tij: Përshpejtoni përpjekjet për të fituar votuesit e rinj meshkuj.
Në fund të korrikut, Wiles ngarkoi Alex Bruesewitz, një konsulent 27-vjeçar i GOP, që t’i paraqiste Trump-it një listë të personaliteteve të podcast-it për intervista.
Bruesewitz dhe Danielle Alvarez, një tjetër këshilltare e lartë e Trump-it, mbërritën në fushën e golfit mëngjesin tjetër.
“Kam një listë që doja t’ju prezantoja”, tha Bruesewitz.
Trump ndërhyri.
“A e keni biseduar për këtë me Barron?” pyeti ai duke iu referuar djalit të tij 18-vjeçar.
“Jo, zotëri”, tha Bruesewitz.
“Telefononi Barron dhe shikoni se çfarë mendon ai dhe më njoftoni”, tha Trump.
Bruesewitz u takua me Barron atë ditë dhe mësoi se ai preferonte Adin Ross, një provokator i njohur kryesisht për bashkëpunimin në transmetime të drejtpërdrejta të videolojërave, si NBA2K dhe Grand Theft Auto.
Ata ranë dakord se këtu duhet të fillojë Trump-i.
Strategjia e podcast-it ishte në lëvizje.
Në gusht, Trump u shfaq në podcastin e Ross, i cili u bë viral, duke grumbulluar miliona shikime në transmetimin e drejtpërdrejtë.
Javët që pasuan u shënuan nga një sërë intervistash me drejtues të rinj të podcastit: Logan Paul, Theo Von, Joe Rogan.
Fushata mori një vendim të qëllimshëm për të shmangur shumicën e intervistave në media tradicionale.
Trump mori një qasje joortodokse ndaj të huajve.
Ai neutralizoi një kërcënim të mundshëm të palës së tretë duke i ofruar Robert F. Kennedy, Jr. kontroll mbi politikën e kujdesit shëndetësor në këmbim të largimit të tij.
Fushata ia transferoi operacionet e saj më intensive grupeve si Turning Point USA dhe America First Works.
Në javët e fundit të garës, miliarderi Elon Musk derdhi më shumë se 100 milionë dollarë për të ndihmuar Trump-in në shtetet e lëkundura.
Duke i premtuar udhëheqjes së një “komisioni të ri të efikasitetit” që do të mbikëqyrte një mori agjencish federale që rregullojnë kompanitë e tij, Musk punësoi staf dhe i nxiti ata me pagesa për të arritur tek votuesit.
Ai personalisht ngriti kampin në Pennsylvania, i parë nga të dyja palët si shteti kryesor i fushëbetejës, dhe shpërndau çeqe prej 1 milion dollarësh – në lotari – për votuesit e regjistruar që nënshkruan një peticion.
Musk gjithashtu e ktheu X, platformën e tij të mediave sociale, në një kazan të teorive konspirative.
Në javët e fundit të zgjedhjeve, ai publikoi teorinë e ekstremit të djathtë se demokratët po “importonin” emigrantë pa dokumente për të anuar hartën elektorale në favor të tyre.
“Nëse Trump nuk fiton”, tha Musk, “këto janë zgjedhjet e fundit”.
Si gjithmonë, impulset vetëshkatërruese të Trump-it përbënin një sfidë.
Pak më shumë se një javë para ditës së zgjedhjeve, ai përmbushi një ëndërr të përjetshme duke mbajtur një tubim në Madison Square Garden të New Yorkut.
Ngjarja u shënua nga urrejtja, ksenofobia dhe racizmi.
Sakaq ish-shefi i shtabit të Trump, John Kelly, kohët e fundit kishte deklaruar se Trump lavdëroi gjeneralët e Hitlerit.
Ish-kryetari i shefave të përbashkët të shtabit të Trump, Gjenerali Mark Milley e quajti atë “fashist deri në palcë”.
Nata e Zgjedhjeve
Trump hyri në një sallë vallëzimi në Mar-a-Lago me një ovacion dhe një turmë plot me dashamirës të tij.
Pas tij ishin anëtarët e familjes, duke përfshirë djalin Eric dhe nusen Lara, dhe djalin e vogël Barron.
Ekipi i tranzicionit i Trump-it është i mbushur me besnikë si ish-sekretarja e kabinetit, Linda McMahon, dhe biznesmeni, Howard Lutnick; djemtë e tij Don. Jr dhe Eric; dhe kandidati i tij Vance.
Të gjithë ata kishin për detyrë të siguroheshin që vetëm besnikët e vërtetë t’i bashkoheshin Administratës së tij në pritje.
Trump pritet të futet në rrjetin e organizatave që janë përgatitur për të zbatuar idetë e tij.
Kjo përfshin Russ Vought, ish-drejtorin e tij të Zyrës së Menaxhimit dhe Buxhetit që drejton Qendrën për Rinovimin e Amerikës, i cili ka hartuar draft-urdhra ekzekutivë që Trump mund të nënshkruajë brenda orëve të para si President.
Pika e parë dhe më agresive e rendit të ditës pritet të jetë emigracioni dhe kufiri.
Në intervistën e tij me TIME, Trump tha se planifikon të përdorë pushtetin ekzekutiv për të filluar dëbimet masive të emigrantëve pa dokumente, duke urdhëruar Gardën Kombëtare, Zbatimin e Emigracionit dhe Doganave, dhe zbatimin e ligjit federal për të kryer bastisje.
Sipas burimeve, Tom Homan, një ish-zyrtar i Trump pritet të udhëheqë përpjekjet.
Në të njëjtën kohë, këshilltarët kryesorë të Trump thonë për TIME, se do të ketë një spastrim masiv të burokracisë federale.
Pjesa më e pritur për Trump, thonë ata, do të jetë shkarkimi i Jack Smith, Këshilltarit Special që e ndjek penalisht me akuzat për keqpërdorim të qëllimshëm të informacionit të klasifikuar dhe komplot për të rrëzuar zgjedhjet e 2020-s.
Lëvizjet më të diskutueshme të Trump-it do të përballen me luftime të rëndësishme ligjore dhe politike.
Ai është zotuar për të zgjedhur një prokuror të përgjithshëm që do të hetojë dhe ndjekë penalisht rivalët dhe kritikët e tij politikë.
Midis prirjes psikologjike të Trump-it, premtimeve të tij për të kërkuar hakmarrje ndaj kundërshtarëve të tij dhe heqjes së shumë prej parmakëve që e penguan atë në mandatin e parë, studiuesit e autoritarizmit shohin një komb në prag të krizës.
Në fund të fundit, zgjedhjet janë një gjykim për popullin amerikan, aq sa edhe për njeriun që ata kanë kthyer në detyrë.
Kthimi i Trump nuk ndodhi rastësisht.
Duke ndërtuar një lëvizje shoqërore dhe politike që i dha atij pushtet shtrëngues mbi Partinë Republikane, Trump shkatërroi sistematikisht shumë nga normat e vjetra të kombit, duke futur një grup servilësh që do të mundësonin impulset e tij më autokratike.
Ai do të hyjë në mandatin e dytë i përkushtuar për të krijuar një mjedis qeverisës me pak kufizime në pushtetin e tij.
Trump nuk fshehu asgjë nga këto.
Kjo ishte ajo që populli amerikan donte.
Marrë nga “TIME”, përshtatur nga Albanian Post
