Më 4 shtator, ajo u bë kryeministrja me qëndrimin më të gjatë të pandërprerë në detyrë në Itali që nga Benito Mussolini, shkruan The Economist
Më 4 shtator, Giorgia Meloni u bë kryeministrja me qëndrimin më të gjatë të pandërprerë në detyrë në Itali që nga Benito Mussolini.
Mandati i saj është i pazakontë për një vend ku udhëheqësit priren të zgjasin po aq sa një akullore në një ditë të nxehtë vere në Romë.
Që kur mori detyrën në tetor 2022, ajo ka parë kryeministra të vijnë e të largohen në Britani, Francë dhe Holandë, dikur të qëndrueshme. Pasi erdhi në pushtet si një populiste e së djathtës së fortë, ajo ka riformësuar politikën italiane dhe e ka vendosur veten në qendër të saj.
Për udhëheqësit e tjerë të së djathtës populiste në Europë, mësimi që jep rasti i saj duket i qartë: afrimi drejt qendrës politike shpërblehet.
Megjithatë, pozita e zonjës Meloni dhe e partisë së saj, Vëllezërit e Italisë (FdI), nuk është aspak e paprekshme. Në mars, votuesit hodhën poshtë në referendum reformat në drejtësi, të cilat ajo i kishte kthyer në përparësi personale.
Rritja ekonomike është minimale: në tremujorin e dytë, PBB-ja u rrit me një normë vjetore prej 1%, ndërsa së shpejti do të përfundojnë edhe miliardat e fundit të ndihmës së Bashkimit Europian për rimëkëmbjen pas pandemisë.
Deri në fund të vitit, Italia pritet të zëvendësojë Greqinë si vendi i Eurozonës me nivelin më të lartë të borxhit publik.
Ndërkohë, në skajin e djathtë është shfaqur një parti e re, e drejtuar nga ish-gjenerali Roberto Vannacci. Ajo ka tërhequr anëtarë që janë larguar nga partnerja e djathtë e FdI-së në koalicion, Lega.
Kjo e ka detyruar kryeministren të mbajë qëndrime më radikale për çështje që variojnë nga emigracioni te gjuetia.
Megjithatë, zonja Meloni duket më pak si një udhëheqëse në rënie dhe më shumë si dikush që po hedh themelet për një mandat të dytë dominues.
Ajo mbetet drejtuesja më popullore e një partie në Itali (ose “më pak e papëlqyer se të tjerët”, thotë Lorenzo Pregliasco, i cili merret me sondazhe në Youtrend).
Sondazhet u japin Vëllezërve të Italisë një përqindje më të lartë votash se në zgjedhjet e vitit 2022. Zonja Meloni është bërë “personi rreth të cilit po rrotullohet i gjithë sistemi politik”, thotë Giovanni Orsina i Universitetit LUISS në Romë.
Italo Bocchino, ish-deputet që i përkiste së njëjtës lëvizje rinore neofashiste si zonja Meloni, mendon se ajo mund të mbetet në skenën politike për dekada.
Tre faktorë shpjegojnë suksesin politik të zonjës Meloni. Së pari, ajo ka fat me kundërshtarët. Opozita është e ndarë mes Partisë Demokratike (PD) progresiste dhe Lëvizjes Pesë Yjet, dikur një lëvizje populiste ideologjikisht heterogjene, e cila tani përpiqet ta tejkalojë PD-në nga e majta.
Udhëheqësi i Pesë Yjeve, Giuseppe Conte, dhe sekretarja e PD-së, Elly Schlein, gjetën disa pika të përbashkëta më herët këtë vit.
Por më 2 gusht, zoti Conte e thelloi sërish përçarjen, duke deklaruar se partia e tij nuk do ta mbështeste armatosjen e Ukrainës. “Opozita është në një rrëmujë të tmerrshme”, thotë zoti Orsina.
Antonio Misiani, zëdhënësi ekonomik i PD-së, thotë se ministrat e qeverisë po “veprojnë pa një drejtim të qartë”, në vend që të hartojnë një strategji.
Qeveria ka investuar shumë pak kapital politik në reforma për të rritur rritjen ekonomike afatgjatë, argumenton Carlo Cottarelli, ish-drejtor i Fondit Monetar Ndërkombëtar.
Por ngurrimi për të sfiduar interesat e konsoliduara është politikisht i leverdishëm në një shoqëri në plakje dhe konservatore.
Kjo ndihmon të shpjegohet edhe elementi i tretë në formulën e Melonit: moderimi.
Veprimet e zonjës Meloni në detyrë kanë qenë më të moderuara sesa retorika e saj radikale. Pavarësisht euroskepticizmit të saj të mëparshëm, ministri i Financave, Giancarlo Giorgetti, i ka respektuar me përpikëri rregullat fiskale të BE-së.
Deficiti buxhetor ka rënë nga mbi 8% e PBB-së gjatë pandemisë në rreth 3%. Zonja Meloni ka ndërtuar një marrëdhënie efektive me Ursula von der Leyen, presidenten e Komisionit Europian.
Ajo e ka mbështetur pa lëkundje Ukrainën, duke sfiduar ata në të djathtën italiane që kanë simpati për Rusinë.
Po ashtu, ajo i është kundërvënë Donald Trump për luftën në Iran dhe për sulmet e tij ndaj Papës.
Edhe për emigracionin, retorika e saj ka qenë më e ashpër se masat konkrete. Kufizimet e qeverisë ndaj emigracionit, në mënyrë pragmatike, kanë lënë hapësirë për të përmbushur nevojën e Italisë për fuqi punëtore shtesë.
Pa shumë publicitet, qeveria ka autorizuar 450,000 viza për emigrantë nga vende jashtë BE-së. Ajo ka nisur gjithashtu një plan investimesh për Afrikën, që zyrtarisht synon të luftojë varfërinë që i shtyn emigrantët të largohen.
Për të kënaqur votuesit e së djathtës së fortë, zonja Meloni ka ndërtuar një kamp të kushtueshëm në Shqipëri për shqyrtimin e kërkesave për azil jashtë Italisë.
Deri tani, kjo skemë është penguar nga gjykatat dhe kampi strehon jo më shumë se 80 persona. Por tashmë ajo mund të ecë përpara: në qershor, BE-ja miratoi ngritjen e qendrave të tilla për azilkërkuesit nga vende të sigurta.
Shembulli i zonjës Meloni sugjeron se, për populistët e Europës, moderimi është çelësi për të qëndruar në pushtet dhe për ta ushtruar atë.
Por jo të gjithë e shohin në këtë mënyrë. Alternativa për Gjermaninë (AfD), partia e së djathtës së fortë gjermane, është radikalizuar gjithnjë e më shumë, ndërsa është ngjitur në vendin e parë në sondazhet kombëtare.
Tino Chrupalla, bashkëdrejtues i AfD-së, është zotuar se nuk do të pranojë kurrë “melonizimin” (pra kompromisin për Ukrainën ose emigracionin).
Për më tepër, vetë zonja Meloni mund të mos qeverisë me të njëjtin moderim në të ardhmen. Nëse e djathta populiste e Francës fiton zgjedhjet presidenciale të vitit të ardhshëm, BE-ja mund të mos shërbejë më në të njëjtën masë si faktor frenues.
Me përfundimin e fondit të rimëkëmbjes pas pandemisë, nuk do të ketë më shqetësime për humbjen e aksesit në të. Kryeministrja italiane ka propozuar gjithashtu një reformë zgjedhore që do t’i jepte aleancës fituese vende shtesë në Parlament, duke forcuar shumicën e saj.
Nëse krahu i saj fiton zgjedhjet e ardhshme, që duhet të mbahen deri në dhjetor 2027, ai mund të ndikojë më pas në zgjedhjen e presidentit të ardhshëm të Italisë; presidenti aktual, Sergio Mattarella, i orientuar nga e majta, ka shërbyer si një frenë ndaj pushtetit të saj.
Zonja Meloni dëshiron gjithashtu të vendosë zgjedhjen e drejtpërdrejtë të kryeministrit. Kjo mund t’i japë asaj një autoritet personal që asnjë kryeministër italian nuk e ka pasur.
Të paktën jo që nga Mussolini.
Ky është artikull ekskluziv i Revistës Monitor, që gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”.
Artikulli mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar “Revista Monitor” shoqëruar me linkun e artikullit origjinal.
