Nuk është thjesht turp apo siklet. Për shumë njerëz, përdorimi i një tualeti publik mund të shndërrohet në një situatë ankthi të fortë që ndikon në punë, udhëtime dhe jetën shoqërore.
Sindroma e fshikëzës së turpshme, e njohur në mjekësi si parurezë, është një formë e ankthit social që e bën të vështirë ose madje të pamundur urinimin në prani të njerëzve të tjerë. Edhe pse personi fizikisht është në gjendje të urinojë, frika, tensioni dhe presioni psikologjik bëjnë që muskujt e traktit urinar të mos relaksohen siç duhet.
Ekspertët shpjegojnë se problemi nuk lidhet domosdoshmërisht me vetë fshikëzën, por me reagimin e trupit ndaj ankthit. Për këtë arsye, kjo gjendje njihet edhe si “frika nga urinimi” ose “urofobia”.
Në shumë raste, personat që vuajnë nga parureza shmangin tualetet publike, kufizojnë marrjen e lëngjeve dhe organizojnë ditën e tyre vetëm për të qenë pranë shtëpisë. Në rastet më të rënda, ata mund të heqin dorë nga udhëtimet, aktivitetet shoqërore apo edhe puna.
Mjekët thonë se më të rrezikuar janë personat që vuajnë nga ankthi, sulmet e panikut, çrregullimi obsesiv-kompulsiv apo ata që kanë kaluar përvoja të pakëndshme në të kaluarën, si talljet, ngacmimet ose situata traumatike në tualete publike.
Ankthi mund të përkeqësohet kur në tualet ndodhen persona të tjerë, kur mungon privatësia ose kur personi ka frikë se mund të dëgjohet apo gjykohet nga të tjerët. Sa më shumë përpiqet të urinojë, aq më i madh bëhet tensioni dhe vështirësia.
Simptomat mund të ndryshojnë nga personi në person. Disa arrijnë të urinojnë vetëm në shtëpi, ndërsa të tjerë kanë vështirësi vetëm në ambiente të caktuara. Shpesh shfaqen edhe simptoma të ankthit si djersitja, tharja e gojës, rrahjet e shpejta të zemrës dhe marramendja.
Diagnoza vendoset pasi mjeku përjashton shkaqe të tjera fizike, si infeksionet urinare, problemet neurologjike apo sëmundjet e traktit urinar. Analizat e gjakut, analizat e urinës dhe ekzaminimet e tjera mund të ndihmojnë në përcaktimin e shkakut.
Specialistët theksojnë se parureza mund të trajtohet me sukses. Terapia kognitive-bihejviorale konsiderohet një nga metodat më efektive, pasi ndihmon personin të ndryshojë mënyrën se si reagon ndaj ankthit.
Po ashtu, terapia me ekspozim gradual, ushtrimet e frymëmarrjes, meditimi, psikoterapia dhe në disa raste medikamentet kundër ankthit mund të japin rezultate pozitive.
Nëse problemi neglizhohet për një kohë të gjatë, mbajtja e urinës mund të rrisë rrezikun e infeksioneve urinare, dobësimit të fshikëzës dhe komplikimeve të tjera shëndetësore.
Ekspertët theksojnë se kjo nuk është një çështje turpi apo dobësie personale. Me trajtimin e duhur dhe mbështetjen profesionale, shumica e personave arrijnë të menaxhojnë ankthin dhe të rifitojnë lirinë për të jetuar normalisht.
