Një nga krizat më të rënda diplomatike të viteve të fundit mes Britanisë së Madhe dhe Izraelit është shkaktuar nga vendimi i Londrës për të vendosur sanksione ndaj planit për zgjerimin e kolonive izraelite në Bregun Perëndimor të pushtuar.
Qeveria britanike ka shkuar deri aty sa të flasë për “spastrim etnik” ndaj palestinezëve nga kolonë ekstremistë, raporton Independent.
Reagimi i Izraelit ka qenë i menjëhershëm. Tel Avivi është kundërpërgjigjur duke mbyllur misionin diplomatik britanik që merret me çështjet palestineze, duke hapur një tjetër front në marrëdhëniet tashmë të tensionuara mes dy vendeve.
Duke njoftuar sanksionet tregtare, ministri i Jashtëm britanik Ed Miliband deklaroi se qeveria në Londër vlerëson se në disa zona të Bregut Perëndimor po zhvillohet një “spastrim etnik i palestinezëve”, i cili, sipas tij, kryhet nga “kolonë terroristë”.
“Shumë shpesh qeveria izraelite ka bërë një sy qorr dhe, edhe më keq, anëtarë të saj kanë bërë deklarata dhe kanë ndërmarrë veprime që mbështesin zhvendosjen me forcë të palestinezëve”, deklaroi Miliband.
Termat “spastrim etnik” dhe “zhvendosje e detyruar” konsiderohen veçanërisht të rënda në të drejtën ndërkombëtare, pasi lidhen historikisht me krime të kryera ndaj popullsive.
Vendimi i Britanisë lidhet me kolonitë izraelite në territoret e Bregut Perëndimor të pushtuara nga Izraeli në vitin 1967, të cilat konsiderohen të paligjshme nga një pjesë e madhe e komunitetit ndërkombëtar.
Përfshirja britanike në historinë moderne të Izraelit dhe palestinezëve nis që në vitin 1917, kur qeveria e Londrës nxori Deklaratën e Balfourit.
Në letrën e ministrit të atëhershëm të Jashtëm, Arthur Balfour, drejtuar lord Rothschild, Britania shprehte mbështetjen për krijimin e një “vatre kombëtare për popullin hebre” në Palestinë, me kushtin që të mos cenoheshin të drejtat e komuniteteve johebreje që jetonin në atë territor.
Për shumë njerëz në botën arabe, Deklarata e Balfourit shënoi fillimin e një padrejtësie historike dhe të një projekti kolonial që çoi në dekada konfliktesh.
Për një pjesë të madhe të diasporës hebraike, nga ana tjetër, ajo përfaqësoi momentin kur një fuqi e madhe njohu të drejtën për krijimin e një shteti hebre.
Megjithëse sanksionet e reja britanike synojnë kolonitë dhe jo Izraelin në tërësi, zbatimi i tyre mund të ketë pasoja më të gjera.
Shumë produkte të prodhuara në kolonitë e Bregut Perëndimor deklarohen me origjinë nga Izraeli, çka e vështirëson dallimin mes produkteve të kolonive dhe atyre të prodhuara brenda kufijve të njohur ndërkombëtarisht të vendit.
Kjo krijon rrezikun që kompanitë dhe konsumatorët që duan të respektojnë sanksionet të zgjedhin të shmangin në një masë më të gjerë produktet izraelite.
Pikërisht këtë “presion zinxhir” i druhet Izraeli, pasi vlerëson se mund të çojë drejt një fushate ndërkombëtare për izolimin ekonomik të vendit.
Qëndrimi britanik e vendos Londrën në një trajektore përplasjeje si me qeverinë e Benjamin Netanyahut, ashtu edhe me Uashingtonin.
Sipas raportimit, Shtetet e Bashkuara kanë mbajtur tashmë një qëndrim të ashpër ndaj Gjykatës Penale Ndërkombëtare, pas lëshimit të urdhërarresteve ndaj drejtuesve izraelitë nën akuzat për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.
Përplasja lidhet kryesisht me zhvillimet në Gaza pas sulmit të Hamasit më 7 tetor, por edhe me situatën në Bregun Perëndimor, ku organizatat ndërkombëtare denoncojnë rritjen e dhunës nga kolonët ekstremistë.
Pas një informimi mbi situatën në Gaza, Miliband deklaroi se “duhet të veprojmë dhe të veprojmë më vendosmërisht”, pak përpara shpalljes së sanksioneve.
Reagimi nga pala izraelite ka qenë i ashpër. Fillimisht, ambasadori amerikan në Izrael, Mike Huckabee, sulmoi përmes rrjeteve sociale qeverinë britanike, duke deklaruar se “britanikët kanë humbur rrugën” dhe duke e akuzuar atë për “urrejtje ndaj hebrenjve”.
Deklarata shkaktoi reagime, pasi vetë ministri i Jashtëm britanik, Ed Miliband, është hebre.
Qeveria britanike argumenton se veprimet e saj janë një përpjekje për të respektuar angazhimin fillestar të Deklaratës së Balfourit, krijimin e një vatre kombëtare për popullin hebre pa cenuar të drejtat e komuniteteve të tjera.
Kritikët e Izraelit argumentojnë se politika e kolonive, konfiskimet e tokave dhe trajtimi i palestinezëve po çojnë drejt një sistemi të pabarazisë së përhershme.
Izraeli i kundërshton akuzat për “apartheid” dhe argumenton se politikat e tij të sigurisë janë përgjigje ndaj kërcënimeve terroriste.
Në çdo rast, sanksionet britanike shënojnë një ndryshim të rëndësishëm të qëndrimit nga ana e një vendi që historikisht ka qenë i lidhur ngushtë me krijimin e shtetit të Izraelit.
Vendimi i Londrës rikthen në qendër të vëmendjes një nga pyetjet më të vështira mbi të ardhmen e konfliktit izraelito-palestinez dhe marrëdhëniet e ndërlikuara të Perëndimit me Izraelin.
