Shkrimtari i njohur maroken Tahar Ben Jelloun, një nga autorët më të lexuar marokenë në botë, tregon se, ndërsa kthehej nga një festë pranë detit, u gjend mes një turme të madhe të rinjsh. “Qindra e qindra djem po ecnin në drejtim të Ceutës. Askush nuk arriti të më shpjegonte se çfarë po ndodhte”
Janë ditë feste në Marok. Me rastin e Festës së Fronit, mbreti mbajti fjalimin tradicional dhe shpalli amnisti për afro dy mijë të burgosur. Shumë të rinj duket se e interpretuan këtë atmosferë si një mundësi për t’u nisur drejt Spanjës. Shkrimtari i njohur maroken Tahar Ben Jelloun, një nga autorët më të lexuar marokenë në botë, tregon se, ndërsa kthehej nga një festë pranë detit, u gjend mes një turme të madhe të rinjsh. “Qindra e qindra djem po ecnin në drejtim të Ceutës. Askush nuk arriti të më shpjegonte se çfarë po ndodhte”. Një ditë më pas ai përpiqet të analizojë situatën.
Si e shpjegoni këtë largim masiv të papritur?
Arsyeja e parë është se Spanja vendosi në qershor të legalizojë rreth 500 mijë punëtorë migrantë. Përveç kësaj, Gjykata Administrative e Madridit vendosi që emigrantët pa dokumente që mbërrijnë nga deti nuk mund të dëbohen automatikisht. Këto informacione janë përhapur gjerësisht në rrjetet sociale dhe kanë nxitur shumë të rinj të provojnë fatin.
Ata largohen për të gjetur punë?
Nuk është arsyeja kryesore. Një mik i imi drejton një hotel të madh në Tanger dhe më tregoi se disa nga punonjësit e tij u larguan papritur për të provuar rrugën drejt Evropës, megjithëse kishin paga të mira dhe punë të sigurt. Ata zgjodhën aventurën.
Pra, ëndrra evropiane vazhdon të jetojë?
Unë nuk do ta quaja ëndërr, por një magjepsje ndaj Spanjës, Francës apo Italisë. Edhe pse ata që kanë emigruar tregojnë se jeta atje nuk është parajsë, se ka papunësi dhe shumë vështirësi, kur je i magjepsur nuk e sheh realitetin.
A ka punë në Marok?
Po. Pranë shtëpisë sime po ndërtohet një godinë. Dje takova drejtuesin e kantierit dhe ai më tha se është i dëshpëruar sepse nuk gjen punëtorë. Të rinjtë nuk duan të punojnë; mendojnë vetëm të largohen. Është një magjepsje irracionale që asnjë argument logjik nuk arrin ta ndryshojë.
Ka edhe një element të ri këto ditë: fenomeni Lamine Yamal. Për këta të rinj ai është model, sepse babai i tij, një maroken, emigroi në mënyrë të paligjshme në Spanjë, u martua me një grua ekuadoriane dhe më pas u legalizua. Sot Lamine Yamal ka miliona ndjekës dhe shumë të rinj mendojnë se, nëse ai ia doli, atëherë ekziston shpresë edhe për ta.
A do të kthehen të gjithë mbrapsht?
Po. Por ka edhe një çështje tjetër që përmendet shpesh në mediat marokene: Ceuta dhe Melilla ndodhen në territorin maroken, por janë nën sovranitetin spanjoll. Është një histori pesëshekullore dhe ndoshta ka ardhur koha që edhe Madridi të gjejë një zgjidhje, sepse kjo kufi mbetet vazhdimisht nën presion.
A mund ta shtyjë kjo krizë Spanjën të rishqyrtojë çështjen e Ceutës dhe Melillës?
Nuk besoj. As socialistët dhe as e djathta nuk janë të gatshëm të heqin dorë prej tyre. I konsiderojnë territore strategjike për interesat e Spanjës. Përkundrazi, kjo krizë mund të forcojë të djathtën, si Partinë Popullore ashtu edhe Vox-in, të cilat mbajnë qëndrime të ashpra ndaj Marokut.
Pse policia marokene lejoi migrantët të kalonin kufirin?
Nuk kam përgjigje. Nuk kam informacion dhe mediat marokene nuk japin shpjegime. Është e qartë se kjo situatë ka krijuar tension të madh mes dy vendeve. Pedro Sánchez, i cili ka treguar guxim përballë Trump-it dhe Netanyahut dhe ka pasur marrëdhënie të mira me Marokun, mund të humbasë zgjedhjet e ardhshme.
A mund të jetë kjo një hakmarrje për takimin miqësor të Sánchez me presidentin algjerian dhe afrimin mes Algjerisë dhe Francës?
Sipas meje, Franca ka bërë një gabim të madh. Algjeria është një regjim diktatorial dhe nuk ka asgjë të përbashkët me monarkinë kushtetuese të Marokut. Marrëdhëniet mes Spanjës dhe Marokut mbeten shumë të mira dhe të dy vendet po bashkëpunojnë për kthimin e atyre që kaluan kufirin.
Marrëdhëniet mes Marokut dhe Algjerisë vazhdojnë të jenë të acaruara?
Po, është ende një lloj lufte e ftohtë. Madje ndonjëherë arrin deri në absurditet. Gjatë Kampionatit Botëror të Futbollit, mediat algjeriane nuk raportonin rezultatet e Marokut dhe anasjelltas. Një sjellje shumë e pakuptimtë. Për më tepër, Algjeria zhvillon shpesh veprime ndërkombëtare për të dëmtuar Marokun, madje edhe përmes korrupsionit. Kjo ndodhi së fundmi edhe me aviacionin nigerian, i cili ndërpreu disa lidhje ajrore.
Po për Saharanë Perëndimore, a vazhdon tensioni?
Për mua, ajo çështje është e mbyllur. Kombet e Bashkuara kanë vlerësuar se propozimi maroken është zgjidhja më e mirë dhe këtë e ka njohur edhe Emmanuel Macron. Italia, në këtë dosje, luan në dy karrige sepse ka interesa të mëdha me Algjerinë.
Si e vlerësoni kërcënimin e qeverisë italiane për pezullimin e Schengen-it me Spanjën pas ngjarjeve në Ceuta?
Nuk e kuptoj çfarë kompetence ka Giorgia Meloni për të marrë një vendim të tillë. Ajo nuk është presidente e Evropës dhe nuk më duket se ka të drejtë të ndëshkojë një shtet tjetër evropian. Në fund të fundit, kjo histori tregon se emigracioni po përdoret gjithnjë e më shumë si instrument pazari në lojën politike mes qeverive. Dhe kjo është dramatike.
Si është situata sot në Marok?
Janë bërë shumë përparime sociale dhe mbreti gëzon mbështetje të madhe. Nuk pajtohem me çdo politikë të tij, por mbështes drejtimin aktual të vendit. Këtë vit pritet një rritje ekonomike mes 4 dhe 5 për qind. Megjithatë, papunësia mbetet rreth 13 për qind, ndërkohë që ka kërkesë për fuqi punëtore. Dje një sipërmarrës më tha me shaka: ‘Do të na duhet t’i kërkojmë punëtorët në Bangladesh.’ Ishte një batutë.
(Marrë nga La Stampa)
