Obeziteti është një gjendje e zakonshme që ndodh kur trupi grumbullon një sasi të tepërt të qelizave yndyrore. Faktorë të tillë si historia familjare, gjenetika, zakonet ushqimore dhe niveli i aktivitetit fizik mund të rrisin rrezikun për zhvillimin e obezitetit. Në Shtetet e Bashkuara, rreth tre në katër të rritur mbi moshën 20 vjeç konsiderohen mbipeshë ose obezë. Lajmi i mirë është se obeziteti mund të trajtohet dhe të rikthehet nën kontroll përmes ndryshimeve në stilin e jetesës, medikamenteve ose ndërhyrjeve kirurgjikale.
Simptomat më të zakonshme të obezitetit
Shenja kryesore e obezitetit është prania e një sasie të madhe të indit dhjamor (yndyror) në trup.
Simptoma të tjera mund të përfshijnë:
- Dhimbje të trupit
- Lodhje të vazhdueshme
- Dhimbje të kyçeve
- Vetëvlerësim të ulët
- Vështirësi në frymëmarrje
- Irritim të lëkurës për shkak të fërkimit të palëve të saj
- Gërhitje gjatë gjumit
Çfarë e shkakton obezitetin?
Obeziteti zhvillohet kur organizmi grumbullon më shumë yndyrë sesa ka nevojë. Kur konsumoni më shumë kalori sesa trupi shpenzon, energjia e tepërt ruhet në formën e yndyrës.
Faktorët e rrezikut
Disa faktorë që rrisin mundësinë e zhvillimit të obezitetit përfshijnë:
- Përdorimin e disa medikamenteve, si antidepresivët, beta-bllokuesit dhe kontraceptivët hormonalë
- Një dietë të pasur me ushqime të skuqura, të përpunuara dhe me shumë sheqer
- Histori familjare të obezitetit ose çrregullime metabolike
- Gjendje shëndetësore si sindroma metabolike ose sindroma e vezoreve policistike
Nivele të larta stresi
- Mungesë të aksesit në ushqime të shëndetshme ose hapësira për aktivitet fizik
- Mungesë aktiviteti fizik
- Pagjumësi ose gjumë të pamjaftueshëm
Si diagnostikohet obeziteti?
Rreziku konsiderohet më i lartë kur:
Burrat kanë perimetër beli 102 cm ose më shumë. Gratë kanë perimetër beli 89 cm ose më shumë. Megjithatë, ekspertët theksojnë se BMI nuk merr parasysh përbërjen trupore, moshën, gjininë apo etninë, ndaj nuk është një tregues i përsosur i shëndetit.
Mënyrat e trajtimit të obezitetit
Kombinimi i disa strategjive jep rezultatet më të mira:
- Këshillim për humbjen e peshës
- Dietë e balancuar me ndihmën e një dietologu
- Monitorimi i ushqimit dhe aktivitetit fizik
- Të paktën 150 minuta aktivitet fizik në javë
Medikamentet
Disa ilaçe ndihmojnë në kontrollin e oreksit ose reduktojnë përthithjen e yndyrave nga organizmi. Ndër medikamentet e miratuara për trajtimin e obezitetit janë:
- Alli (orlistat) – redukton përthithjen e yndyrave
- Contrave – ndihmon ndjesinë e ngopjes
- Qsymia – ul oreksin
- Saxenda – ndikon në kontrollin e oreksit
- Wegovy – ndihmon në rregullimin e urisë dhe dëshirave për ushqim
- Zepbound – rregullon oreksin
- Gjithashtu, Ozempic përdoret shpesh për humbje peshe, megjithëse është miratuar kryesisht për trajtimin e diabetit.
Kirurgjia bariatrike
Kur obeziteti shkakton komplikacione serioze, si diabeti ose apnea e gjumit, mund të rekomandohet kirurgjia.
Ndër procedurat më të zakonshme janë:
Pajisjet mjekësore
Ekzistojnë edhe pajisje që nuk ndryshojnë në mënyrë të përhershme madhësinë e stomakut, si:
- Pajisja për zbrazjen e stomakut pas vakteve
- Baloni gastrik i mbushur me solucion fiziologjik, i cili vendoset përkohësisht në stomak për të ulur urinë
