Agjenda Reformuese 2024–2027 e Republikës së Maqedonisë së Veriut përfaqëson një nga përpjekjet më serioze për përshpejtimin e integrimit evropian, përmes Planit të Rritjes të BE-së për Ballkanin Perëndimor dhe Procesit të Berlinit. Sipas analizës së Institutit për Demokraci “Societas Civilis” – Shkup (IDSCS), mbështetja financiare nga BE-ja është e kushtëzuar drejtpërdrejt me zbatimin konkret të reformave, e jo vetëm me miratimin e tyre në letër, informon PressOnline.al
Raporti thekson se sfida më e madhe mbetet kapitali njerëzor. Vetëm 20–30% e mësimdhënies është praktike, shumë më pak se mesatarja e BE-së, ndërsa mungesa e këshillimit profesional dhe e arsimit dual kontribuon në papunësinë e të rinjve dhe emigrimin masiv. Agjenda parashikon ligje të reja për arsimin e mesëm dhe profesional, si dhe rritje të bashkëpunimit me sektorin privat, por rreziku kryesor mbetet zbatimi i ngadalshëm.
Në aspektin e klimës së biznesit, dokumenti evidenton se burokracia, rregulloret e paparashikueshme dhe administrata joefikase vazhdojnë të jenë pengesë për investimet. Megjithëse parashikohen shërbime digjitale dhe transparencë më e madhe në prokurime, IDSCS paralajmëron se hendeku midis politikave të shpallura dhe zbatimit real vazhdon të jetë problem serioz.
Digjitalizimi dhe tranzicioni energjetik paraqiten si sektorë me potencial të madh financiar, por me kapacitete të kufizuara institucionale. Investimet në energjinë e rinovueshme dhe reduktimin e varësisë nga qymyri janë prioritete kyçe, por procedurat e ngadalta dhe mungesa e ekspertizës lokale mund të rrezikojnë shfrytëzimin e fondeve evropiane.
Raporti vlerëson se Agjenda Reformuese dhe Procesi i Berlinit krijojnë një mundësi reale për transformim ekonomik dhe institucional, por vetëm nëse reformat zbatohen në mënyrë të qëndrueshme, transparente dhe me përfshirje aktive të qytetarëve dhe bizneseve. Në të kundërtën, paralajmëron IDSCS, ekziston rreziku që kjo mundësi evropiane të mbetet vetëm një dokument ambicioz, por i parealizuar.(PressOnline.al)
