Le të ndërpresim këtë hipnozë kolektive dhe të përcaktojmë problemin pa e zbutur me eufemizma. Ai zhurmë e shurdhër, ai vampirizëm energjetik politik që na shteron në hapësirën publike – kjo nuk është politikë. Kjo është vetëm dëshmi më e zëshme e mungesës së saj thelbësore. Në shkencë, kjo gjendje quhet post-politike.
Prof. Dr. Ana Çupeska
Ne nuk ndodhemi në arenën e një përplasjeje të shëndetshme demokratike; ne jemi ngatërruar në një moçal post-politik. Çështjet e mëdha, strukturore – nga politika fiskale deri te reforma e aparatit publik – reduktohen në formula teknike, në projekte administrative të detyrueshme që duhet të përpunohen. Dhe ja komedia e shekullit: të gjithë udhëheqësit tanë politikë deklarativisht bien dakord se na duhet një rikthim/rivendosje e sistemit, të gjithë janë “për” shtet ligjor, efikasitet dhe drejtësi. Por është sikur të mblidhesh me gjithë establishment-in partiak për të pastruar një deponi të mbushur, dhe më pas të kalosh tre vjet duke diskutuar se cila lopatë është më e artë dhe kush duhet ta kapë i pari – ndërkohë që mali i plehrave rritet.
Ndërkohë, hapësira reale për debat krijues është hermetikisht e mbyllur. E paarritshme, e paralizuar në shpirt, e izoluar nga konteksti i realitetit.
Në vend që të zhvillojmë një konflikt politik produktiv (agonizëm) për atë se çfarë të ardhme duam, ne shpenzojmë energji në llogaritje ekzistenciale: kush ka leje nga hegemonia për të qenë qytetar, dhe kush duhet të eliminohet.
Dhe, në fakt, kjo është antagonizëm i pastër – nuk luftoni me një kundërshtar (adversary), por me një armiq që duhet të shkatërrohet. Kjo polarizim ekzistencial na mban zgjuar dhe të zemëruar, por tërësisht të paaftë për veprim politik. Kjo është paraliza. Kjo është gjendja post-politike.
Pse? Së pari, sepse psikja jonë kolektive është e fiksuar me një obsesion: obsesioni për një ideal të përvetësimit të plotë (integrativ) në diskursin hegemonik. Kështu, dëshirojmë me dëshirë të besojmë se rendi shoqëror është një sistem i mbyllur, i përfunduar, një konstruktion perfekt Lego që kurrë nuk do të shembet. Na magjeps ideja se më në fund do të jemi të plotë – të çliruar nga të gjitha dyshimet dhe dilemave, pa sfida për t’u zgjidhur. Këto janë fantazi utopike. Fakt.
Por teoria/shkenca ka treguar se: socialja dhe politika janë thelbësisht të papërfunduara. Socialja është kontingjente! Politika duhet të përshtatet me këtë fakt shoqëror. Ose, rendi ynë (dhe i çdo shoqërie) është si një skulpturë e papërfunduar – gjithmonë fluid, gjithmonë negociues!
Kur elitë tona nuk arrijnë ta shohin këtë realitet, ato nuk mund të dorëzojnë utopi (dhe nuk mund, sepse askush nuk mund!). Në vend të kësaj, ato shfrytëzojnë këtë “çarje” për të ushqyer antagonizmin populist. Dhe kështu krijohet një mashtrim i madh: Projekcioni i Armikut. Në këtë mënyrë, hendeku ynë i brendshëm ekzistencial – pamundësia jonë për të arritur atë përvetësim të plotë – drejtohet mbi një “Armiq të Korruptuar” të jashtëm. Na duket se luftojmë kundër projeksioneve, dhe kjo na kthen në një demokraci iliberale: duam të drejtën e shumicës, por refuzojmë pluralizmin.
Me këtë mungesë të realitetit dhe disociacion kolektiv, ne në fakt e normalizojmë korrupsionin si rregullin e vetëm të vlefshëm të lojës (the only game in town).
Ka dalje, dhe ajo është radikalisht demokratike. Për fillim, nuk duhet të kërkojmë qetësi utopike apo paqe të rreme, por pluralizëm agonistik: një përplasje e shëndetshme dhe e pasionuar.
Së pari, konsensusi post-politik duhet të destabilizohet dhe të agonohet. Bartës i kësaj operacioni është opozita në kuptimin më të gjerë të fjalës – nga partitë politike në opozitë, deri te lëvizjet qytetare dhe publiku kritik intelektual. Në këtë kontekst, në vend që të pozicionohemi si grupe etnike ose partiake, duhet të subjektivizohemi si një bllok qytetar i vetëm rreth nyjes së re të dhimbjeve të përbashkëta: nga drejtësia sociale te kriza ekologjike. Shembulli i suksesshëm këtu është lëvizja për drejtësi klimatike (Extinction Rebellion ose Fridays for Future), e cila arriti të mobilizojë publikun përmes kërkesave ndërsektoriale dhe ta vendosë agjendën e saj si prioritet global, duke detyruar elitë politike të reagojnë ndaj problemeve thelbësore në vend të llogarive partiake.
Së dyti, duhet të mbyllim hendekun e padrejtësisë. Sundimi i Ligjit është një shenjues bosh që mbushet me interesa partiake. Më saktë, reforma e pandryshueshme dhe thelbësore e drejtësisë nuk mund të trajtohet më si një çështje teknike; ajo është një referencë e palëvizshme që ruan legjitimitetin e sistemit. Nëse sistemi është legjitim, beteja politike mund të mbetet brenda kornizës së kundërshtarit.
Së treti, duhet të institucionalizojmë luftën. Për shembull, në Irlandën e Veriut, ata nuk arritën një marrëveshje për identitetin e tyre përfundimtar, por krijuan një kornizë institucionale (sipas Marrëveshjes së Belfastit) që explicitisht inkorporon ndarjet e përhershme dhe u mundëson të dyja palëve të luftojnë ashpër brenda rregullave të përbashkëta dhe të respektuara.
Ne nuk duhet të kemi frikë nga politika, por nga mungesa e saj. Kontingjenca duhet të pranohet jo si kërcënim, por si themel ekzistencial i demokracisë sonë. Duhet të transformohemi nga të burgosur të antagonizmit fantomatik në aktorë të pandërprerë dhe thelbësorë të një konflikti real, pluralist. Kjo është detyra jonë ekzistenciale.(PressOnline.al)
