Dy komunitete lokale në Peru kanë marrë një vendim me anë të të cilit bletët e pafuqishme do të njihen si të kenë të drejta ligjore, duke mundësuar që habitatet e tyre duhet të mbrohen përmes procedurave ligjore.
Kjo do të thotë që shkatërrimi i foleve të tyre dhe mjedisi natyror mund të trajtohet si shkelje e të drejtave të tyre. Njerëzit dhe organizatat do të jenë në gjendje të mbajnë veten përgjegjës nga ata që kërcënojnë ekzistencën e tyre, shkruan CNN.
Në shikim të parë, ideja e dhënies së mbrojtjes ligjore një insekti tingëllon e pazakontë, madje absurde. Por ekziston një arsye serioze pas këtij vendimi. Bletët luajnë një rol jashtëzakonisht të rëndësishëm në ruajtjen e ekuilibrit natyror, duke pjalmuar bimët dhe duke prodhuar ushqimin nga i cili varen njerëzit.
Bletët janë thelbësore për mbijetesën e natyrës në Peru.
Në planet ka më shumë se 600 lloje bletësh pa thumb dhe rëndësia e tyre për ekosistemet është e jashtëzakonshme. Si pjalmuese, ato kontribuojnë në riprodhimin e bimëve, ruajtjen e biodiversitetit dhe rritjen e shëndetshme të kulturave bujqësore.
Pa aktivitetin e tyre, shumë specie bimore do të kishin vështirësi në riprodhim, gjë që do të ndikonte gjithashtu në prodhimin e ushqimit dhe mbijetesën e organizmave të tjerë.
Megjithatë, popullatat e bletëve po zvogëlohen për shkak të një numri faktorësh. Përdorimi i pesticideve, ndryshimet klimatike dhe shpyllëzimi po kërcënojnë seriozisht habitatet e tyre natyrore.
Kjo është arsyeja pse biologia kimike Rosa Vázquez Espinoza, në bashkëpunim me organizata si Amazon Research International dhe Qendra Ligjore e Tokës, filloi një iniciativë për t’u ofruar bletëve një lloj mbrojtjeje të ndryshme – të drejta të njohura ligjërisht.
Çfarë nënkuptojnë të drejtat ligjore të bletëve?
Puna e tyre rezultoi në miratimin e Deklaratës së të Drejtave të Bletëve ‘’Pa Tinguj të Amazonës’’, e cila njeh të drejtën e këtyre insekteve për të ekzistuar, për të lulëzuar dhe për të jetuar në një mjedis të shëndetshëm, pa shkatërrimin e habitateve të tyre natyrore.
Por si mund t’i ushtronin bletët të drejtat e tyre në gjykatë? Sigurisht, ato nuk do të kishin avokatët e tyre dhe as nuk do të paraqiteshin në sallat e gjyqit. Interesat e tyre do të përfaqësoheshin nga njerëz, përkatësisht nga udhëheqës vendas indigjenë dhe organizata mjedisore, të cilët do të vepronin si përfaqësuesit e tyre ligjorë.
Kështu, nëse dikush pret një pemë që përmban një fole bletësh të mbrojtur ose përdor pesticide për të shkatërruar bimët nga të cilat varen bletët, një veprim i tillë mund të konsiderohet shkelje e të drejtave të tyre ligjore.
Kjo përfaqëson një ndryshim të rëndësishëm në qasjen ndaj mbrojtjes së natyrës, sepse në vend që të mbrojë vetëm interesat e njerëzve, sistemi ligjor fiton mundësinë të njohë nevojat e qenieve të tjera të gjalla.
Iniciativa po përhapet edhe në vende të tjera.
Deri më tani, deklarata është miratuar nga dy qeveri komunale në Peru, dhe provinca të tjera kanë treguar tashmë interes për ta miratuar atë.
Iniciativa po ndiqet nga organizata nga 14 vende të tjera, të cilat po shqyrtojnë mundësinë e futjes së një mbrojtjeje të ngjashme ligjore për bletët në vendet e tyre.
Edhe pse deri më tani nuk është ngritur asnjë padi gjyqësore në emër të bletëve, rezultatet fillestare tashmë po shihen në nivel lokal.
Espinosa i tha CNN se statusi ligjor i mbrojtur ka nxitur ndryshime pozitive në komunitete. Aktivitetet që lidhen me bletarinë po shtohen dhe po organizohen seminare video për të edukuar banorët vendas mbi mënyrat e ruajtjes së tyre.
Kjo tregon se mbrojtja ligjore nuk duhet të mbetet vetëm në letër, por mund të inkurajojë ndryshime konkrete në sjelljen e njerëzve.
Vendimi i Perusë ngre gjithashtu një pyetje më të gjerë: a duhet që natyra të ketë të drejtat e veta, pavarësisht se sa drejtpërdrejt përfitojnë njerëzit prej saj? Në rastin e bletëve, përgjigjja po bëhet gjithnjë e më e qartë – mbijetesa e tyre është e lidhur ngushtë me tonën.


