Përplasja gjithnjë e më e fortë mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit po krijon shqetësime të reja për transportin detar ndërkombëtar, ndërsa ekspertët e sigurisë paralajmërojnë se Lindja e Mesme po hyn në një nga periudhat më të paqëndrueshme të viteve të fundit.
Në raportin e saj më të fundit, Grupi i Riskut EOS vlerëson se situata në Ngushticën e Hormuzit, Gjirin e Omanit dhe Detin e Kuq mbetet jashtëzakonisht e brishtë, ndërsa rreziku për anijet tregtare vazhdon të jetë i lartë.
Në qendër të zhvillimeve janë deklaratat e fundit të presidentit amerikan Donald Trump, i cili paralajmëroi për goditje të reja ndaj Iranit dhe la të hapur mundësinë e marrjes nën kontroll të Ishulli Kharg, qendra më e rëndësishme e eksporteve të naftës së vendit.
Sipas raportit, një operacion i mundshëm kundër ishullit Kharg do të përbënte përshkallëzimin më serioz të krizës amerikano-iraniane, pasi do të vinte në pikëpyetje aftësinë e Teheranit për të eksportuar naftë dhe për të financuar ekonominë e tij. Megjithatë, analistët vlerësojnë se një veprim i tillë do të haste rezistencë të fortë ushtarake nga forcat iraniane.
Raporti paralajmëron gjithashtu se çdo sulm i ri amerikan ndaj objektivave iraniane mund të pasohet nga kundërpërgjigje ndaj infrastrukturave strategjike në vendet e Gjirit Persik. Si më të ekspozuara përmenden Kuvajti, Bahreini dhe Jordania, ndërsa rrezik i shtuar vlerësohet edhe për Emiratet e Bashkuara Arabe, Omanin, Katarin dhe Arabinë Saudite.
Më 11 qershor, Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) njoftoi se kishte ndaluar një cisternë me flamur të Guinea-Bissau-s që dyshohet se po transportonte naftë iraniane nëpër Gjirin e Omanit. Po atë ditë, burime ushtarake amerikane raportuan rrëzimin e dy dronëve iranianë që dyshohet se synonin anije tregtare në Ngushticën e Hormuzit.
Sipas Grupit të Riskut EOS, këto veprime synojnë të rrisin presionin ekonomik ndaj Iranit, por në të njëjtën kohë shtojnë rrezikun e sulmeve hakmarrëse ndaj anijeve tregtare.
Shqetësim të veçantë ngjall edhe situata në Detin e Kuq. Më 8 qershor, rebelët Houthi deklaruan se të gjitha anijet me lidhje me Izraelin konsiderohen objektiva legjitime ushtarake.
Raporti thekson se objektiv mund të bëhen anije me flamur izraelit, në pronësi izraelite ose të lidhura me kompani dhe individë që operojnë në Izrael. Rrezik i shtuar ekziston edhe për anijet me lidhje amerikane, për shkak të mbështetjes së Uashingtonit ndaj operacioneve izraelite në rajon.
Përveç tensioneve gjeopolitike, ekspertët paralajmërojnë edhe për rikthimin e piraterisë somaleze. Në Gjirin e Adenit janë raportuar grupe aktive piratësh, tentativa për sulme ndaj anijeve tregtare dhe raste të dyshuara rrëmbimesh. Aktualisht, tre anije tregtare vazhdojnë të mbahen nga piratët somalezë.
Përfundimi kryesor i raportit është se aktualisht nuk ekziston një korridor plotësisht i sigurt përmes Ngushticës së Hormuzit. Pavarësisht rrugës që zgjedhin operatorët detarë, rreziku mbetet i lartë, duke e kthyer rajonin në pikën më kritike dhe më të rrezikshme për tregtinë detare globale.
