Të lironi gazra, të bëni “përrua” apo thjesht të “fartonizoni” – pavarësisht se sa e sikletshme duket, flatulenca është një proces krejt normal i trupit.
Sipas ekspertëve mjekësorë, shumica e njerëzve që ankohen për gaz të tepërt nuk prodhojnë më shumë se mesatarja, thjesht janë më të vetëdijshëm për të.
Një person i shëndetshëm zakonisht lëshon gaz rreth 15-20 herë në ditë, një tregues se flora e zorrëve po funksionon siç duhet. Kjo ndodh kur bakteret e zorrëve shkatërrojnë fibra ushqimore që nuk mund të tretet diku tjetër në traktin tretës. Produkti i këtij procesi janë gazrat — kryesisht dioksid karboni, hidrogjen dhe metan.
Kur fryrja mund të jetë shqetësuese
dhimbje barku,
gjak në jashtëqitje,
ndryshime të papritura në lëvizjet e zorrëve,
humbje peshe të paarsyeshme.
Shkaqet më të zakonshme
1. Flora e zorrëve dhe ushqimi
Sasia dhe lloji i gazit varet nga mikrobioma e zorrëve, e cila mund të ndryshojë nga dieta, antibiotikët ose moshimi.
Ushqime që prodhojnë më shumë gaz përfshijnë:
Brokoli, fasule, thjerrëza, grurë, hudhër, qepë, mollë dhe disa lëngje frutash.
Disa barna, si metformina (për diabet) ose laksativët me laktulozë, mund të shkaktojnë fryrje dhe gaz. Edhe antacidet me karbonat magnezi ose kalciumi (p.sh., Gaviscon, Rennie) mund të rrisin prodhimin e dioksidit të karbonit në stomak.
2. Mungesa e fibrës
Përveçse ndihmon tretjen, fibra parandalon kapsllëkun, që mund të shkaktojë gaz me erë të keqe. Specialistët rekomandojnë të pini ujë të mjaftueshëm kur rrisni marrjen e fibrës.
3. Sasia e tepërt e mishit të kuq
Mishi i kuq përmban sulfur, që prodhon gaz aromatik. Sulfuri gjendet gjithashtu në vezë, peshk dhe disa perime, por zakonisht mishi është shkaku kryesor i fryrjes së fortë.
4. Intoleranca ndaj laktozës
Nëse fryrja ndodh pas konsumimit të qumështit, kosit ose gjalpit, mund të keni intolerancë ndaj laktozës. Për këtë ekzistojnë zgjidhje si:
kufizimi i ushqimeve me laktozë,
përdorimi i produkteve me laktozë të ulët (kefir, djathë i fortë),
pika me laktazë që ndihmojnë tretjen e qumështit.
5. Sindromi i zorrës së irrituar (IBS)
Flatulenca e shpeshtë mund të jetë pjesë e simptomave të IBS, të cilat përfshijnë kapsllëk, diarre, dhimbje dhe spazma. Dieta low-FODMAP dhe kapsulat me vaj menteje mund të ndihmojnë relaksimin e muskujve të zorrëve dhe lirimin e gazit.
Kur fryrja mund të tregojë kancer
Kancer i zorrëve
Fryrje e vazhdueshme me gjak në jashtëqitje mund të jetë sinjal i kancerit të zorrëve.
Simptoma të tjera përfshijnë ndryshime të reja në lëvizjet e zorrëve, kapsllëk ose diarre, ndjesi të vazhdueshme për të shkuar në tualet, dhe fryrje.
Kancer i vezoreve
Gratë mbi 50 vjeç duhet të jenë të kujdesshme ndaj fryrjes së tepërt dhe gazrave të vazhdueshëm.
Kancer i vezoreve shpesh manifestohet me frymëmarrje të madhe të barkut për shkak të grumbullimit të lëngut (ascites).
Insuficienca pankreatike
Fryrja e vazhdueshme mund të tregojë pankreas që nuk prodhon enzima të mjaftueshme për tretjen e ushqimit.
Simptomat mund të jenë frymëmarrje, dhimbje barku, kapsllëk ose diarre. Trajtimi standard është Terapia e Zëvendësimit të Enzimave Pankreatike (PERT), e cila ndihmon tretjen e yndyrnave, proteinave dhe karbohidrateve.
Këshilla për të ditur kur duhet të konsultoheni me mjekun
Fryrja e vazhdueshme e barkut për 3 javë ose më shumë, sidomos me dhimbje, gjak, humbje peshe ose ndryshime në lëvizjet e zorrëve.
Mos tentoni vetë-diagnostikimin. Një mjek mund t’ju ndihmojë me ndryshime të thjeshta dietike ose teste për të përjashtuar sëmundje serioze.
Mbani një regjistër të simptomave për të ndihmuar mjekun tuaj gjatë konsultës.
Fryrja e barkut është normale, por kur është e shoqëruar me simptoma të tjera shqetësuese, nuk duhet të injorohet.
