Nga Destan JONUZI
Raundi i parë i zgjedhjeve lokale të vitit 2025 në Maqedoninë e Veriut përfundoi me shumë mësime për bllokun politik shqiptar. Më shumë sesa garë për pushtet vendor, këto zgjedhje u shndërruan në një test për pjekurinë politike dhe kohezionin e brendshëm të subjekteve shqiptare, të cilat për herë të parë pas dy dekadash u përballën me një realitet të ri elektoral – pa dominues absolut dhe me elektorat të fragmentuar.
Në shumë komuna me shumicë shqiptare, rezultati dëshmoi se epoka e monopolit politik ka marrë fund. Votuesi shqiptar, dikur i orientuar tradicionalisht drejt BDI-së (AKI), sot po e ndan besimin mes alternativave të reja dhe forcave tradicionale, shpesh duke u udhëhequr më shumë nga pakënaqësia se nga besimi i qëndrueshëm ideologjik. Ky fenomen shënon një kthesë të thellë në mënyrën se si shqiptarët e perceptojnë përfaqësimin e vet politik në një shtet shumëetnik që po kërkon ekuilibër të ri institucional.
Rezultatet e shpërndara në disa komuna – ku fitoret e partive shqiptare janë të pjesshme dhe shpesh të varura nga koalicione ndër-etnike – flasin për një ristrukturim gradual të peizazhit politik shqiptar. Nuk bëhet fjalë për një rënie apo ngjitje të menjëhershme të ndonjë subjekti, por për një proces që po riformëson vetë mënyrën e funksionimit të bllokut shqiptar: nga vertikalja e pushtetit drejt një horizontaliteti të ri politik, ku marrëdhënia me qytetarin po bëhet më e drejtpërdrejtë dhe më kërkuese.
Në këtë kuptim, zgjedhjet e 2025-ës mund të lexohen si fundi i modelit të vjetër të përfaqësimit – atij që mbështetej mbi strukturë, autoritet dhe klientelizëm – dhe si hyrje në një periudhë të tranzicionit të gjatë, ku meritokracia dhe përgjegjshmëria politike do të jenë faktorë vendimtarë për mbijetesë.
Një tjetër element që këto zgjedhje e bënë të qartë është rritja e ndikimit të drejtpërdrejtë të partive maqedonase në garat lokale shqiptare. Në disa komuna, balanca finale është përcaktuar nga vota maqedonase apo nga marrëveshje të heshtura të interesit elektoral. Kjo nuk duhet parë domosdoshmërisht si kërcënim, por si sinjal se dinamika e brendshme politike shqiptare po hyn në fazën e ndërvarësisë funksionale – aty ku bashkëpunimi i zgjuar mund të sjellë ndikim, ndërsa izolimi i verbër, margjinalizim.
Zgjedhjet e këtij viti janë ndoshta më shumë reflektim se garë. Ato tregojnë një shoqëri shqiptare të lodhur nga premtimet, të zhgënjyer nga stagnimi dhe të ndarë mes nostalgjisë për stabilitetin e dikurshëm dhe kërkesës për ndryshim të vërtetë.
Nëse kjo energji e fragmentuar nuk përkthehet në vizion politik, rreziku është që shqiptarët të mbeten faktor numerik, por jo vendimmarrës, si në nivel lokal ashtu edhe në atë qendror. Për ta shmangur këtë, duhet një platformë e re bashkëpunimi politik, që nuk ngrihet mbi antagonizëm, por mbi përgjegjësi dhe standarde të përbashkëta.
Zgjedhjet lokale të vitit 2025 sollën një pasqyrë të qartë: shqiptarët janë në kërkim të një përfaqësimi të ri, më të ndershëm, më transparent dhe më efikas.
