Në psikologjinë moderne, studimi i ngjyrave dhe ndikimi i tyre në emocionet njerëzore është një fushë që ka tërhequr vëmendje të veçantë. Kohët e fundit, është përhapur një pretendim i shpeshtë në rrjete sociale dhe media të ndryshme: “Njerëzit me probleme mendore shpesh thonë se ngjyra e tyre e preferuar është blu e errët.”
Por a është kjo një deklaratë e bazuar në fakte shkencore?
Çfarë Thonë Studimet Shkencore?
Studime të ndryshme kanë hetuar lidhjen midis çrregullimeve mendore dhe preferencave për ngjyra. Një nga studimet më të cituara në këtë fushë është ai mbi pacientët me depresion, i cili tregon se shumë nga këta pacientë shfaqin një preferencë për ngjyrën blu, në krahasim me persona të shëndetshëm. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se bluja — dhe në veçanti blu e errët — është e preferuar nga të gjithë ata që kanë probleme mendore.
Një tjetër studim i publikuar në “Journal of Psychiatry and Brain Science” sugjeron se ngjyra blu lidhet shpesh me qetësinë, reflektimin dhe ndjeshmërinë — emocione që mund të rezonojnë më shumë me individët që përjetojnë depresion ose ankth. Në këtë kontekst, zgjedhja e një ngjyre si blu mund të mos jetë domosdoshmërisht një simptomë, por një mënyrë vetë-regullimi ose kërkimi i qetësisë mendore.
Megjithatë, hulumtime të tjera gjetën se ngjyrat si jeshile, gri, apo edhe e kuqe, janë të preferuara në grupe të tjera të pacientëve me çrregullime psikiatrike. Në një studim mbi pacientë në Turqi, ngjyra më e preferuar rezultoi të ishte jeshilja — jo bluja.
Interpretimet e Gabuara Popullore
Shpesh, në përpjekje për të kuptuar më mirë njerëzit që vuajnë nga probleme mendore, publikime jo-shkencore ose përdorues të rrjeteve sociale përhapin deklarata të përgjithësuara. Të thuash se “njerëzit me probleme mendore preferojnë blu të errët” është një thjeshtim që nuk merr parasysh:
- Variacionin e madh individual në shije dhe ndjeshmëri
- Llojin specifik të çrregullimit mendor
- Kulturën dhe mjedisin përreth individit
- Kuptimet simbolike që çdo person i atribuon një ngjyre
Po ashtu, shumë persona pa asnjë problem psikologjik mund të kenë ngjyrën blu të errët si të preferuar — për arsye estetike, kulturore apo emocionale.
Ndonëse ekziston njëfarë korrelacioni midis depresionit dhe preferencës për ngjyrën blu në disa studime, nuk mund të thuhet me siguri se të gjithë njerëzit me probleme mendore e preferojnë blu të errët, as që kjo ngjyrë është tregues diagnostik për çrregullime mendore.
Çfarë mund të themi me siguri është se ngjyrat, si pjesë e përvojës njerëzore, kanë ndikim emocional — dhe se mënyra si i përjetojmë ngjyrat ndikohet nga përjetimet tona psikologjike. Por kjo lidhje është shumë më komplekse sesa një deklaratë e thjeshtë në formën: “Blu e errët = probleme mendore”.
