Sëmundja e mëlçisë e lidhur me mosfunksionimin metabolik (MASLD) është sëmundja kronike më e zakonshme e mëlçisë në botë. Pothuajse 1 në 3 të rritur në SHBA kanë MASLD, një gjendje që karakterizohet nga grumbullimi i tepërt i yndyrës në mëlçi dhe që lidhet ngushtë me obezitetin, rezistencën ndaj insulinës dhe rrezikun kardiometabolik. Nëse nuk mbahet nën kontroll, MASLD mund të përparojë në sëmundje më të rënda të mëlçisë, duke përfshirë cirozën dhe kancerin e mëlçisë.
Kur bëhet fjalë për menaxhimin e MASLD, ushqyerja është një nga faktorët më të rëndësishëm të stilit të jetesës. Në veçanti, dieta mesdhetare është lidhur me uljen e yndyrës në mëlçi dhe me përmirësimin e shëndetit metabolik. Por tani, një studim i ri i randomizuar është përqendruar te një ushqim specifik i dietës mesdhetare domatet dhe ka zbuluar se konsumimi i tyre çdo ditë mund të ulë ndjeshëm një tregues të rëndësishëm të yndyrës në mëlçi te njerëzit me MASLD, edhe pa një humbje të madhe në peshë.
Studimi, zbuloi se të rriturit me MASLD që konsumuan çdo ditë një kombinim të domateve të freskëta dhe salcës së domates për gjashtë javë, patën një ulje dukshëm më të madhe të yndyrës në mëlçi krahasuar me një grup kontrolli që nuk konsumonte domate. Ja çfarë zbuluan studiuesit dhe çfarë mund të nënkuptojë kjo për shëndetin e mëlçisë.
Si u krye studimi?
Ky ishte një studim i randomizuar dhe i kontrolluar, i kryer në një qendër të vetme në Itali dhe i quajtur POMOSANO Study. Në të morën pjesë 79 të rritur, të moshës 18 deri në 65 vjeç, të cilët ishin diagnostikuar me MASLD dhe kishin një indeks të masës trupore (BMI) deri në 30 kg/m², që do të thotë se pjesëmarrësit klasifikoheshin nga persona me peshë normale deri te personat mbipeshë. Të gjithë pjesëmarrësit kishin grumbullim të konfirmuar të yndyrës në mëlçi në fillim të studimit. Kjo u përcaktua duke përdorur një matje të quajtur parametri i kontrolluar i dobësimit (CAP), i cili përdor teknologji të bazuar në ultratinguj për të vlerësuar sasinë e yndyrës në mëlçi. Për t’u përfshirë në studim, pjesëmarrësit duhej të kishin një rezultat CAP prej të paktën 275 dB/m.
Pjesëmarrësit u ndanë në mënyrë të rastësishme në dy grupe.
Grupi që konsumonte domate duhej të hante çdo ditë:
200 gramë domate të freskëta afërsisht një domate e madhe ose dy domate mesatare;
50 gramë salcë domateje rreth 3–4 lugë gjelle. Kjo u bë për gjashtë javë.
Grupi i kontrollit ndoqi një dietë pa domate për të njëjtën periudhë. Të gjithë pjesëmarrësit morën udhëzime të standardizuara për ushqyerjen dhe iu kërkua të vazhdonin stilin e tyre të zakonshëm të jetesës dhe aktivitetin fizik. Domatet dhe salca e domates u siguruan nga i njëjti prodhues i certifikuar dhe u kultivuan në mënyrë të standardizuar, në kushte hidroponike, për të garantuar që produktet të ishin sa më të njëjta. Në fillim dhe në fund të periudhës gjashtëjavore u matën niveli i yndyrës në mëlçi dhe përbërja trupore.
Gjithashtu u vlerësuan:
- fortësia e mëlçisë;
- treguesit e funksionit të mëlçisë në gjak;
- niveli i sheqerit në gjak;
- nivelet e yndyrave në gjak;
- treguesit e inflamacionit.
Si mund të zbatohet kjo në jetën e përditshme?
Nëse keni MASLD, ulja e yndyrës në mëlçi është një nga hapat më të rëndësishëm që mund të ndërmerrni për shëndetin e saj. Grumbullimi i yndyrës në mëlçi mund të shkaktojë inflamacion, i cili me kalimin e kohës mund të çojë në formimin e indit mbresor (fibrozë) dhe në dëmtime më serioze të mëlçisë. Meqë aktualisht nuk ka një trajtim medikamentoz të vetëm që zëvendëson ndryshimet e stilit të jetesës për të gjithë njerëzit me MASLD, ushqyerja luan një rol shumë të rëndësishëm në përmirësimin e shëndetit të mëlçisë. Domatet janë të pasura me likopen, një antioksidant që mund të ndihmojë në reduktimin e stresit oksidativ dhe të grumbullimit të yndyrës në mëlçi.
Sasia e përdorur në këtë studim ishte:
200 g domate të freskëta në ditë + 50 g salcë domateje në ditë
Pra, afërsisht një domate e madhe ose dy domate mesatare, së bashku me 3–4 lugë gjelle salcë domateje çdo ditë. Këto sasi janë relativisht të lehta për t’u përfshirë në ushqyerjen e përditshme.
