Largpamësia, miopia, astigmatizmi dhe presbiopia janë probleme të zakonshme të shikimit. Nëse përjetoni shikim të turbullt ose të dyfishtë, lodhje të syve apo dhimbje koke, mund të keni nevojë për syze me dioptri. Syzet mund t’i ndihmojnë njerëzit të shohin më mirë, por mund të mos e kuptoni menjëherë se ju nevojiten. Sytë mund të ndryshojnë me kalimin e kohës, ndaj edhe nëse tani keni shikim të përsosur, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se do të jetë i tillë edhe më vonë. Sipas Vision Council, rreth 166.5 milionë të rritur në Shtetet e Bashkuara mbajnë syze me recetë. Mund të mos jetë gjithmonë e qartë nëse keni nevojë për syze, ndaj është ide e mirë të bëni rregullisht një kontroll të plotë te mjeku i syve.
Çfarë simptomash mund të shfaqen nëse keni nevojë për syze?
Shikimi ndryshon me kalimin e moshës dhe jo të gjitha ndryshimet janë të pazakonta. Për shembull, është normale që me kalimin e moshës të keni nevojë për më shumë dritë për të parë qartë ose të keni vështirësi për të dalluar të zezën nga bluja. Këto ndryshime nuk do të thotë domosdoshmërisht se keni nevojë për syze. Megjithatë, ka raste kur ndryshimet në shikim nuk janë tipike dhe mund të nevojiten syze. Disa njerëz që kanë nevojë për syze nuk kanë fare simptoma, ndërsa të tjerë mund të kenë shenja shumë të qarta. Simptomat varen edhe nga lloji i problemit të shikimit.
Simptomat e zakonshme përfshijnë:
- shikim të turbullt;
- shikim të dyfishtë;
- pamje të paqartë ose mjegullt, ku objektet nuk kanë vija të përcaktuara qartë;
- dhimbje koke;
- ngushtim të syve për të parë më qartë;
- “aureola” ose “rrathë drite” rreth objekteve kur i shikoni në dritë të fortë;
- lodhje ose irritim të syve;
- shikim të shtrembëruar;
- vështirësi për të parë dhe për të drejtuar makinën gjatë natës.
Kjo nuk është një listë e plotë. Nëse vëreni ndonjë ndryshim në shikim që është i pazakontë për ju, kontaktoni një mjek të syve. Ai mund të kryejë një ekzaminim të syve për të përcaktuar se çfarë po ndodh dhe çfarë mund të bëni për këtë.
Llojet e problemeve të shikimit
Instituti Kombëtar i Syrit (National Eye Institute NEI) thotë se gabimet refraktive janë lloji më i zakonshëm i problemeve të shikimit.
Kjo kategori përfshin:
- miopinë;
- hipermetropinë (largpamësinë);
- astigmatizmin;
- presbiopinë.
Refraksioni ndodh kur kornea dhe thjerrëza e syrit përkulin dritën që hyn në sy në mënyrë që ajo të përqendrohet te retina, e cila ndodhet në pjesën e pasme të syrit. Kjo ju mundëson të shihni. Një gabim refraktiv ndodh kur drita nuk mund të përqendrohet siç duhet te retina për shkak të formës së syrit. Kjo mund të ndodhë si pasojë e plakjes ose ndryshimeve në formën e syrit apo kornesë. Probleme të tjera të shikimit përfshijnë degjenerimin makular të lidhur me moshën, glaukomën dhe kataraktin, të cilat nuk trajtohen me syze.
Miopia (shikimi i afërt)
Nëse keni miopi, mund të shihni qartë objektet që janë afër, ndërsa objektet e largëta duken të turbullta. Për shembull, mund të keni vështirësi për të parë qartë njerëzit në ekranin e televizorit, ose një fëmijë mund të ketë vështirësi të lexojë atë që është shkruar në dërrasën e klasës. Kjo gjendje ndodh kur bebja e syrit është shumë e gjatë ose kornea është shumë e harkuar. Sipas American Optometric Association, miopia prek rreth 30% të njerëzve në Shtetet e Bashkuara.
Hipermetropia (largpamësia)
Me hipermetropinë, objektet që ndodhen larg janë kryesisht të qarta, ndërsa objektet afër duken të turbullta. Kjo ndodh kur bebja e syrit është shumë e shkurtër ose kornea ka një formë jo normale. Sipas NEI, hipermetropia prek rreth 5–10% të popullsisë së SHBA-së.
Astigmatizmi
Në rastin e astigmatizmit, drita nuk shpërndahet në mënyrë të njëtrajtshme mbi retinë, ndaj imazhet mund të duken të turbullta ose të zgjatura/shtrembëruara. Megjithatë, jo të gjithë personat me astigmatizëm kanë shikim të shtrembëruar. Kjo gjendje mund të shfaqet në çdo moshë. Shumica e njerëzve kanë një formë të lehtë të astigmatizmit, ndërsa personat me astigmatizëm më të theksuar mund të kenë nevojë për syze për ta korrigjuar.
Presbiopia
Presbiopia është një pasojë normale e plakjes dhe shfaqet pothuajse te të gjithë njerëzit. Sipas NEI, njerëzit zakonisht fillojnë të zhvillojnë presbiopi pas moshës 45 vjeç. Me kalimin e moshës, sytë humbasin një pjesë të fleksibilitetit të tyre. Kur nuk mund të përshtaten dhe të fokusohen aq mirë sa më parë, bëhet më e vështirë të shihni qartë objektet që janë afër. Kjo është arsyeja pse shumë njerëz kanë nevojë për syze bifokale ose syze leximi ndërsa plaken.
