Euroja digjitale nuk është më vetëm një koncept teorik i së ardhmes, por një projekt konkret i Bankës Qendrore Evropiane, i cili pritet të sjellë një mënyrë të re pagese në vendet e eurozonës. Bëhet fjalë për një formë digjitale të euros zyrtare, të lëshuar nga banka qendrore, që qytetarët do të mund ta përdorin përmes telefonit, kartelës apo portofolit digjital, shkruan PressOnline.al.
Banka Qendrore Evropiane synon të jetë e gatshme për emetimin e parë të mundshëm të euros digjitale në vitin 2029, nëse korniza ligjore evropiane miratohet gjatë vitit 2026. Kjo do të thotë se euroja, krahas parave të gatshme dhe pagesave ekzistuese bankare, mund të fitojë edhe një version publik digjital për përdorim të përditshëm. Me euro digjitale do të mund të paguhet në dyqane, në internet, si dhe drejtpërdrejt ndërmjet qytetarëve. Një pjesë e pagesave pritet të mund të realizohen edhe pa lidhje interneti. Megjithatë, euroja digjitale nuk do të jetë kriptovalutë, por para zyrtare në formë digjitale, të garantuara nga banka qendrore.
Arsyeja për këtë zhvillim lidhet me ndryshimin e shpejtë të mënyrës së pagesës në Evropë. Edhe pse paratë e gatshme vazhdojnë të jenë të pranishme në pagesat fizike, përdorimi i tyre është në rënie. Në eurozonë, pjesëmarrja e pagesave me para të gatshme ka rënë nga 79 për qind në vitin 2016 në 52 për qind në vitin 2024. Në të njëjtën periudhë, pagesat me kartela janë rritur në 39 për qind, ndërsa pagesat mobile kanë arritur në 6 për qind, pothuajse duke u dyfishuar krahasuar me vitin 2022.
Një prirje e ngjashme vërehet edhe në Maqedoninë e Veriut. Sipas të dhënave të Bankës Popullore, në vitin 2024 në vend janë realizuar 235 milionë transaksione pagesash pa para të gatshme, me vlerë prej 7.167 miliardë denarësh. Në vitin 2025, numri i këtyre transaksioneve është rritur në 249 milionë, ndërsa vlera ka arritur në 9.719 miliardë denarë. Këto të dhëna tregojnë se edhe qytetarët dhe kompanitë në vend po kalojnë gjithnjë e më shumë drejt pagesave digjitale, përcjell PressOnline.al.
Për Maqedoninë e Veriut, euroja digjitale nuk do të nënkuptojë menjëherë përdorim të drejtpërdrejtë në çdo market apo shërbim. Denari mbetet valuta vendore, ndërsa euroja digjitale fillimisht do të jetë e lidhur me eurozonën. Megjithatë, ndikimi i saj mund të ndihet përmes bankave, kompanive, tregtarëve, të vetëpunësuarve, diasporës dhe të gjithë atyre që dërgojnë ose pranojnë para nga vendet evropiane.
Një rol të rëndësishëm në këtë drejtim ka edhe përfshirja e Maqedonisë së Veriut në zonën gjeografike të SEPA-s nga marsi i vitit 2025. Kjo e afron vendin me sistemin evropian të pagesave në euro dhe krijon mundësi për transfere më të shpejta dhe më të lira ndërkombëtare.
Nëse euroja digjitale bëhet pjesë e këtij ekosistemi, pritet të rriten edhe pritjet ndaj bankave vendore. Qytetarët do të kërkojnë transaksione më të shpejta, komisione më të ulëta dhe aplikacione më të thjeshta për përdorim. Kompanitë do të presin lehtësim të pagesave me partnerët evropianë, ndërsa tregtarët, sidomos në turizëm, shitje online dhe shërbime, do të duhet të përshtaten me mënyrat e reja të pagesës që përdorin klientët nga BE-ja.
Ekspertët e sistemeve të pagesave vlerësojnë se euroja digjitale mund të sjellë përfitime të mëdha, por edhe dilema të ndjeshme. Sipas tyre, sfida kryesore do të jetë besimi i qytetarëve, pasi një pjesë e publikut mund të shqetësohet nëse pagesat digjitale nënkuptojnë më shumë kontroll dhe më pak privatësi.
Përshtatja e të moshuarve, tregtarëve të vegjël dhe zonave ku infrastruktura digjitale nuk është mjaftueshëm e zhvilluar do të jetë një tjetër sfidë. Bankat do të duhet të investojnë më shumë në teknologji dhe siguri kibernetike, ndërsa rregullatorët do të kenë detyrë të kujdesen që euroja digjitale të mos krijojë presion shtesë mbi denarin dhe stabilitetin monetar. Prandaj, çështja kryesore për Maqedoninë e Veriut nuk është vetëm nëse qytetarët një ditë do të përdorin euro digjitale, por nëse sistemi financiar vendor do të jetë i përgatitur për një treg evropian ku paratë gjithnjë e më pak do të jenë letër dhe gjithnjë e më shumë shërbim digjital. (PressOnline.al)
