Shkencëtarët po analizojnë disa individë të rrallë, të njohur si “kontrollues elitarë të HIV-it”, të cilët duket se janë në gjendje të kontrollojnë natyrshëm HIV-in pa trajtim mjekësor, në përpjekje për të gjetur rrugë të reja drejt një kure. Një nga rastet më të njohura ishte Loreen Willenberg, një 71-vjeçare nga Sacramento, e cila u diagnostikua me HIV në vitin 1992. Përkundër infeksionit, virusi nuk arriti kurrë të përhapet në mënyrë të pakontrolluar në trupin e saj dhe ajo jetoi për dekada pa terapi antiretrovirale.
Mjekët e saj e konsideronin reagimin e saj imunitar si jashtëzakonisht të veçantë, duke e bërë atë një nga rastet më të studiuara në botën shkencore. Edhe kur u përball me kancer në fazë të avancuar në vitin 2022 dhe iu nënshtrua trajtimeve intensive që dobësuan sistemin imunitar, HIV-i mbeti i pa detektueshëm në trupin e saj. Studiuesja Xu Yu nga Ragon Institute deklaroi se analizat e miliarda qelizave nuk treguan shenja të virusit aktiv, duke sugjeruar një eliminim të mundshëm të HIV-it në raste shumë të rralla.
Kontrolluesit elitarë të HIV-it përbëjnë rreth 0.5% të personave të infektuar me HIV. Ata arrijnë ta mbajnë virusin të shtypur pa ilaçe, duke mos lejuar që të dëmtojë sistemin imunitar në mënyrë tipike. Në kushte normale, HIV përhapet duke integruar materialin e tij gjenetik në ADN-në e qelizave dhe duke dobësuar gradualisht sistemin imunitar. Tek shumica e pacientëve, pa trajtim, kjo çon në zhvillimin e AIDS-it. Megjithatë, te kontrolluesit elitarë të HIV-it, sistemi imunitar duket se vepron ndryshe. Studimet tregojnë se ata kanë një përgjigje shumë të fuqishme të qelizave CD8+ T, të cilat ndihmojnë në kontrollimin e virusit.
Pas një dekade luhatjesh dhe një stabilizimi, Shqipëria po dëshmon një rritje shqetësuese të rasteve të reja me HIV. Sipas të dhënave më të fundit nga Instituti i Shëndetit Publik (ISHP), viti 2025 ka shënuar 125 raste të reja deri në muajin tetor, duke sinjalizuar një rikthim në nivelet më të larta të regjistruara që nga viti 2016. Që nga viti 1993, numri total i personave të prekur në vend ka arritur në një total prej 1,973. Studimi i institutit të Shëndetit Publik tregon se infektimi me HIV mbetet kryesisht një fenomen i përqendruar në qendrat e mëdha urbane, aty ku lëvizshmëria e popullsisë dhe densiteti janë më të larta. Pothuajse gjysma e të gjithë rasteve në vend banojnë në kryeqytet.
