Çështja e Kosova është rikthyer në qendër të tensioneve rajonale, në një valë të re zhvillimesh që ekspertët e shohin si të orkestruar dhe jo të rastësishme.
Në gjysmën e dytë të prillit 2026, Kosova nuk po trajtohet më thjesht si çështje diplomatike, por si një instrument i shumëfishtë presioni politik dhe gjeopolitik.
Analiza e Grupit Analitik të CWBS-së tregon se pas këtij përshkallëzimi qëndrojnë Serbia dhe Rusia, të cilat në koordinim me aleatë në rajon, po e përdorin Kosovën për të rihapur plagë të vjetra dhe për të destabilizuar Ballkanin Perëndimor.
Dimensioni më i dukshëm ballkanik i kësaj vale është ai malazez. Ai i referohet kryesisht deklaratës së Milan Knezheviq (lider i DNP-së) të 16 prillit për nisjen e një fushate për të revokuar njohjen e Kosovës nga Mali i Zi. Politikani malazez theksoi se procesi do të lëvizte: së pari përmes këshillave lokale, pastaj përmes një rezolute parlamentare dhe një fushate më të gjerë publike.
Ai gjithashtu deklaroi drejtpërdrejt se do të kërkonte mbështetjen e hierarkisë së Kishës Ortodokse Serbe – një institucion me një segment të theksuar qartë pro-rus të ndikimit. Kjo fushatë e Knezheviq është e lidhur drejtpërdrejt me tërheqjen relativisht të fundit të DNP-së nga koalicioni qeverisës dhe që atëherë ka rikthyer në mënyrë sistematike çështjet që më parë ishin ngrirë si shumë konfliktuale për shoqërinë dhe dëmtuese për ritmin e integrimit evropian (Trengjyrëshin serb si “flamur kombëtar”, statusin shtetëror të gjuhës serbe, çështjen e shtetësisë së dyfishtë).
Pas dështimit të përpjekjeve për të aktualizuar çështjet e lartpërmendura, radha tani ka ardhur pikërisht te tema e Kosovës. Prandaj, kjo nuk është një ide situative, por një kthim në arsenalin e vjetër të mobilizimit të bazuar në identitet etnofetar të elektoratit përkatës pikërisht në momentin kur Podgorica po përpiqet t’i paraqitet Brukselit si kandidati më i përparuar i rajonit. Detyra e saj është të kthejë çështjet konfliktuale në hapësirën malazeze pikërisht në momentin kur Brukseli po i kërkon Podgoricës përqendrim maksimal në reforma, sundimin e ligjit dhe përfundimin e kapitujve negociues.
Me fjalë të tjera, edhe nëse vendimi i vitit 2008 nuk rishikohet, fushata mund të arrijë diçka tjetër, të dobësojë fokusin e brendshëm të vendit në eurointegrim. Këtu fillon pika kryesore: një logjikë e tillë përkon objektivisht me interesin rus, jo domosdoshmërisht për të prishur kursin e Malit të Zi, por për ta turbulluar atë sa më shumë që të jetë e mundur me çështje konfliktuale. Në fakt, kjo është një përpjekje e re për të ngadalësuar rrugën evropiane të Podgoricës nga forcat e lidhura me Moskën dhe Beogradin.
Në të njëjtën kohë, Moska po riaktivizon narrativat e saj të vjetra, duke e përdorur Kosovën si “provë” të standarE madhee të dyfishta të Perëndimit dhe si precedent për të justifikuar politika të tjera, përfshirë ato në Ukrainë. Diplomacia ruse, e udhëhequr nga Sergey Lavrov, po e kthen çështjen e Kosovës në një armë propagandistike kundër Perëndimit, duke ushqyer narrativa revizioniste dhe tensione të reja.
Për Moskën, kjo është një shans edhe një herë për ta paraqitur Serbinë si një shtet të cilin Perëndimi dyshohet se po e shtyn drejt vetëmohimit gjeopolitik, ndërsa në të njëjtën kohë legjitimon narrativat e veta revizioniste përmes “precedentit të Kosovës”.
Në hapësirën më të gjerë të informacionit pro-rus, një tezë mjaft e vjetër është bërë përsëri më aktive në javët e fundit: Kosova si provë e standarE madhee të dyfishta perëndimore dhe si një “precedent” i përshtatshëm për narrativa të tjera revizioniste. Prandaj, Moska nuk ofron zgjidhje; ajo i ofron Beogradit një kornizë politike në të cilën Kosova bëhet provë e natyrës armiqësore të Perëndimit. Edhe më e rëndësishmja, kjo linjë nuk kufizohet vetëm në diplomacinë zyrtare. Në hapësirën mediatike dhe komentuese ruse, po promovohen njëkohësisht disa narrativa të lidhura.
Gjatë disa javëve të fundit, ka pasur materiale që pretendojnë se njohja e Kosovës nga shumica e venE madhee të BE-së gjoja tashmë do të thotë një bllokadë gjithnjë e më e ashpër evropiane për Serbinë, ku çështja e Kosovës bëhet pengesa qendrore në rrugën drejt BE-së. Dhe në tekstin e përbashkët të marsit nga Dmitry MedveE madhe dhe Viktor Medvedchuk mbi “vetëvendosjen” e territoreve ukrainase të pushtuara nga Federata Ruse, teza e të ashtuquajturit “precedent i Kosovës” zhvillohet përsëri: autorët citojnë drejtpërdrejt mendimin këshillimor të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë për Kosovën në mënyrë që të ndërtojnë një urë legjitimuese ndaj pretendimeve ruse mbi Krimenë dhe territoret e pushtuara në lindje dhe jug të Ukrainës.
Kjo është e rëndësishme, sepse në hapësirën informative ruse Kosova përdoret jo vetëm si një temë ballkanike, por edhe si një argument universal politik dhe ligjor kundër “Perëndimit kolektiv”. Pikërisht për këtë arsye përshkallëzimi aktual rreth çështjes së Kosovës ka jo vetëm një funksion rajonal, por edhe një funksion më të gjerë revizionist për Kremlinin.
Ndërkohë, në Beogradi presidenti Aleksandar Vuçiq po e përdor Kosovën si kartë politike të brendshme. Në prag të mundshëm të zgjedhjeve të parakohshme, retorika për “kohë të vështira” dhe “kërcënime ndaj sigurisë” po shërben për të mobilizuar elektoratin dhe për të zhvendosur vëmendjen nga problemet e brendshme si korrupsioni dhe presioni mbi mediat.
Pra, Beogradi nuk e hedh poshtë kornizën ruse, ai thjesht e përshtat atë sipas nevojave të veta. Serbia ende po përpiqet të ruajë një politikë shumëvektoriale, por pikërisht në çështjen e Kosovës ky ekuilibër po formulohet gjithnjë e më shumë në gjuhën e pazarllëqeve gjeopolitike: Perëndimi gjoja bën presion, në fakt akuzon BE-në për një qëndrim anti-serb dhe presion mbi Beogradin në mënyrë që ai të “heqë dorë nga territori i tij sovran”, Rusia gjoja siguron dhe si rrjedhojë Serbia detyrohet të manovrojë.
Prandaj, Vuçiq rikthehet vazhdimisht te retorika rreth “kohërave të vështira për Serbinë” dhe një “situate gjithnjë e më të ndërlikuar të sigurisë rajonale”.
Ky stil në vetvete nuk është i ri për të, por tani po vepron në një mënyrë veçanërisht të përshtatshme për regjimin, pas konsultimeve me partitë më 2 prill, që Vuçiç e la të hapur temën e zgjedhjeve të parakohshme. Deklaratat e tanishme të Vuçiqit duhet të lexohen pikërisht në këtë kontekst: si një kombinim i një sinjali rajonal, mobilizimit të elektoratit të tij dhe përgatitjes për një fushatë të mundshme në të cilën Kosova do të jetë një nga temat qendrore.
Ndërkohë në Beograd, Vuçiqi i cili ka kaluar në vitet e fundit në një tension të zgjatur politik të brendshëm, po flet gjithnjë e më aktivisht si për “kohë të vështira për popullin serb” ashtu edhe për sfidat e sigurisë për shkak të afrimit të Kroacisë, Shqipërisë dhe Kosovës- të cilin pala serbe e po e sheh si një aleancë anti-serbe ani pse të tri vendet kanë deklaruar se alenaca e tyre nuk është kundër askujt, por është thjeshtë për mbrojtjen e venE madhee të tyre.
Kjo për Vuçiqin është një kartë mjaft e përshtatshme përpara zgjedhjeve të mundshme të parakohshme: mjaftueshëm mobilizuese, mjaftueshëm emocionale dhe mjaftueshëm fleksibile sa të mund të kombinohet me sigurinë, retorikën anti-perëndimore dhe imazhin e një “lideri nën presion”.
Në një situatë të tillë, Kosova i jep udhëheqësit serb një burim shumë të përshtatshëm: i lejon atij ta zhvendosë bisedën nga korrupsioni, të drejtat e njeriut, dhuna dhe presioni mbi median në planin e “interesave kombëtare” dhe ta justifikojë një ton më të ashpër me një kërcënim të jashtëm. Prandaj, pyetja nuk është më nëse Beogradi do të spekulojë me Kosovën, por sa larg do të shkojë në këtë spekulim nëse zgjedhjet e parakohshme vërtet afrohen.
Analiza paralajmëron se Kosova po shndërrohet sërish në një mjet manipulimi politik, jo në një çështje që kërkon zgjidhje. Moska synon destabilizim më të gjerë në Evropë, ndërsa Beogradi e mban konfliktin të hapur për përfitime politike, të mbështetur nga aktorë të tjerë rajonalë.
Në përfundim, sinjali për Ballkanin është i zymtë: Kosova nuk po përdoret për paqe, por si një konflikt i dobishëm për interesa gjeopolitike. Dhe në një klimë globale gjithnjë e më të tensionuar, rreziku që kjo lojë të dalë jashtë kontrollit mbetet real.
Pyetja kryesore tani nuk është nëse një krizë e re e madhe rreth Kosovës do të shpërthejë nesër. Pyetja kryesore është se kush po e përdor Kosovën sot dhe si. Përgjigjja është mjaft alarmante: Moska po e riaktivizon vazhdimisht çështjen e Kosovës si një element të presionit më të gjerë në Ballkanin Perëndimor dhe destabilizimit në Evropë në përgjithësi, por nuk po e bën këtë vetëm. Po vepron në unison me një mjedis më të gjerë në të cilin Beogradi është i interesuar ta mbajë këtë çështje të hapur, dhe aleatët e Serbisë në rajon nga Podgorica deri në Banja Llukë, po e përdorin atë si një burim për lojën e tyre politike.
Për Ballkanin, ky është një sinjal i keq, sepse do të thotë që Kosova po kthehet përsëri jo si një problem që duhet zgjidhur, por si një konflikt që shumë e gjejnë të dobishme të mos mbyllet. Aq më tepër sepse bazat për ankth po shtohen nga situata globale gjithnjë e më e tensionuar, si dhe kontradiktat e brendshme brenda NATO-s dhe BE-së.
