Midis pagave dhe pensioneve, si dhe midis euroobligacioneve dhe kredive, qeveria balancon midis stabilitetit fiskal dhe varësisë së re nga huamarrja
Qeveria e Republikës së Maqedonisë së Veriut miratoi Propozim-buxhetin për vitin 2026, i cili parasheh shpenzime në vlerë prej 6,73 miliardë euro, me rritje të BPV-së prej 3,8% dhe inflacion prej 2,5%. Të ardhurat janë planifikuar në 6,1 miliardë euro, ndërsa ekuilibri buxhetor bazohet në mbledhje më të madhe të tatimeve dhe disiplinë fiskale të përforcuar.
Buxheti për vitin 2026, sipas projeksioneve të Ministrisë së Financave, do të bazohet në konceptin e konsolidimit fiskal dhe rritjes së qëndrueshme. Pas disa viteve turbulente, të shënuara nga goditje globale energjetike dhe inflacioniste, qeveria synon ta mbajë borxhin publik nën kontroll, duke stimuluar njëkohësisht aktivitetin ekonomik përmes investimeve të synuara.
Sipas të dhënave të fundit, borxhi publik i shtetit pritet të arrijë rreth 59% të BPV-së në vitin 2026, që paraqet një rritje të moderuar në krahasim me vitin 2025, por që mbetet brenda zonës së sigurisë të përcaktuar nga kriteret e Mastrihtit. Kjo dinamikë, sipas ekspertëve ekonomikë, tregon një stabilizim gradual të flukseve fiskale pas një periudhe të rritjes së shpenzimeve publike gjatë krizave.
Ministria e Financave në arsyetimin e saj thekson se prioritetet në buxhet do të jenë investimet kapitale, arsimi, shëndetësia dhe tranzicioni energjetik. Një pjesë e mjeteve do të drejtohen drejt modernizimit të infrastrukturës dhe digjitalizimit të shërbimeve publike — sektorë që pritet të krijojnë vlerë ekonomike afatgjatë.
Megjithatë, ekuilibri fiskal mbetet sfidë. Një pjesë e ekonomistëve paralajmërojnë se rritja e deficitit buxhetor, në kushte të normave të larta të interesit dhe produktivitetit të ulët, mund ta kufizojë aftësinë manovruese të shtetit. Prandaj, planifikimi i kujdesshëm i shpenzimeve dhe përmirësimi i mbledhjes së të ardhurave theksohen si parakushte kyçe për ruajtjen e stabilitetit.
Në krahasim me periudhën nga viti 2008 deri më 2026, të dhënat tregojnë një trend të rritjes së vazhdueshme të borxhit publik, i cili nga 23% e BPV-së në vitin 2008 është ngjitur në rreth 59% në projeksionin për vitin 2026.
Kjo është pasojë e ndikimit kumulativ të krizës financiare globale, pandemisë dhe dobësive strukturore të ekonomisë vendase.
Analistët ekonomikë vlerësojnë se buxheti për vitin 2026 do të jetë një test për kapacitetin e shtetit për të realizuar një konsolidim të vërtetë fiskal — jo vetëm përmes shkurtimit të shpenzimeve, por përmes orientimit të mençur të investimeve në sektorë që krijojnë vlerë të re.
Buxheti për vitin 2026 është një përpjekje për të balancuar midis stabilitetit social dhe realizmit fiskal. Megjithatë, dilema thelbësore mbetet: a po ndërton shteti të ardhmen me investime apo po mbulon të tashmen me borxhe të reja?
Nëse rritja e parashikuar prej 3,8% nuk realizohet, borxhi do të bëhet më i vështirë për t’u mbajtur, dhe çdo brez i ardhshëm do të paguajë për ekuilibrin buxhetor të sotëm.(Destan Jonuzi/PressOnline.al)
